పూజలు & వ్రతాలు/
పురోహితుని స్వరం
Sri Vigneswara Swamy
సంపూర్ణ వరసిద్ధి వినాయక వ్రతకల్పం & పూజా క్రమము

శ్రీ వినాయక చవితి పూజా విధానం

శాస్త్రోక్త క్రమంలో పురోహితుడు స్వయంగా మీ ఇంట్లో ఉండి పూజ చేయిస్తున్న అనుభూతి! ప్రతి ఘట్టానికి అంతరార్థం, భక్తులు చేయవలసిన కర్తవ్యాలు, 21 పత్రాల ఆరోగ్య విశేషాలు, బహుళ కుటుంబాల సంకల్పం, సంపూర్ణ శమంతకోపాఖ్యాన కథ, మంగళ హారతులు & ఉద్వాసన.

శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక పూజా క్రమము

మీరు ఇచ్చిన సంపూర్ణ శాస్త్రోక్త క్రమం ప్రకారం ప్రతి అడుగు పొందుపరచబడింది. ప్రతి ఘట్టంలో 'ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి?' మరియు 'భక్తులు ఏమి చేయాలి?' అనే స్పష్టమైన మార్గదర్శకత్వంతో పురోహితుని స్వరంతో వింటూ పూజను పూర్తి చేయండి.

ఘట్టం 1 (Step 1)

పూర్వ తయారీ & పాలవెల్లి మండప అలంకరణ

Purva Tayari & Mandapa Setup

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

పూజ ప్రారంభానికి ముందు గృహాన్ని, పరిసరాలను, మనస్సును శౌచము (శుభ్రత) చేసుకోవడం ప్రథమ ధర్మం. పాలవెల్లి, మామిడాకులు, రంగురంగుల పండ్లు, సుగంధ పత్రాలతో వినాయకుని మండపాన్ని సకల శోభాయమానంగా అలంకరించడం ద్వారా ఇంట్లో సాత్విక, దైవిక తరంగాలు ప్రసరిస్తాయి.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

ప్రాతఃకాలమే లేచి తలస్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. పీట వేసి, బియ్యం పోసి, తమలపాకులపై పసుపు వినాయకుడిని, వెనుక మట్టి విగ్రహాన్ని ఉంచాలి. పైన పాలవెల్లి కట్టి పత్రి, పండ్లతో అలంకరించుకోవాలి. కలశం ఏర్పాటు చేసుకుని, నైవేద్య పదార్థాలను సిద్ధం చేసుకోవాలి.

వినాయక చవితి రోజు ప్రాతఃకాలమే లేచి ఇంటిని శుభ్రం చేసుకుని, నీళ్ళతో కడగాలి. తరువాత ఇంటిలోని సభ్యులందరూ తలంటుకుని స్నానం చేసి, ఉతికిన బట్టలు ధరించాలి. గుమ్మాలను మామిడాకులతో అలంకరించుకోవాలి. వ్రతం చేయాలనుకునే ప్రదేశంలో పీట వేసి, పసుపుతో విఘ్నేశ్వరుని చేసి, తమలపాకుల చివర తూర్పు వైపుకుగానీ, ఉత్తరం వైపుకు గానీ ఉంచుకోవాలి. ఒక పళ్ళాంలో బియ్యం పోసుకుని వాటిపై తమలపాకులను పెట్టుకోవాలి. పీటపై వినాయకుడి విగ్రహాన్ని ఉంచుకుని, పాలవెల్లికి పసుపు రాసి, కుంకుమ బొట్లు పెట్టి, దాన్ని విఘ్నేశ్వరుని తలపై వచ్చేలా తాళ్ళు కట్టి పైన కట్టుకోవాలి. పాలవెల్లిపై పత్రి వేసుకుని పాలవెల్లి నలువైపులా మొక్కజొన్న పొత్తులను కట్టుకుని, పళ్ళతో అలంకరించుకోవాలి. వినాయకుడికి ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములు, గారెలు, పాయసం మొదలైన పిండివంటలు చేసుకుని దగ్గర పెట్టుకోవాలి. వినాయకుడి ప్రతిమ ఎదురుగా పీటపై కొన్ని బియ్యం పోసుకుని దానిపై రాగి, వెండి లేదా మట్టి పాత్రకు పసుపు రాసి, పాత్రపై జాకెట్టు గుడ్డ వేసి, మామిడాకులు కొన్ని ఉంచి దానిపై కొబ్బరికాయ ఉంచి కలశం ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.
ఘట్టం 2 (Step 2)

వేద వాక్ ప్రార్థన & ప్రారంభ శ్లోకములు

Veda Vaak Prarthana & Opening Shlokas

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

ఏదైనా దైవ కార్యము ప్రారంభించే ముందు వేదవాక్కును ఆవాహన చేసి, పరమేశ్వరుని, పార్వతీదేవిని స్మరించడం వలన సర్వ శుభాలు, సకల జయాలు కలుగుతాయి.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

పూజ చేసేవారు నుదుట తిలకం ధరించి, పీటమీద తూర్పు ముఖంగా ప్రశాంతంగా కూర్చోవాలి. చేతులు జోడించి వేద మంత్రాన్ని, మంగళ శ్లోకాన్ని పఠించాలి.

ఓం దేవీంవాచ మజనయంత దేవాస్తాం విశ్వరూపాః పశవో వదంతి । సానో మంద్రేష మూర్ణం దుహానాధే నుర్వాగాస్మానుప సుష్టుతైతు ॥ అయం ముహూర్తస్సుముహూర్తోస్తు ॥ శ్లోకం: యశ్శివో నామరూపాభ్యాం యా దేవీ సర్వమంగళా । తయోః సంస్మరణాత్పుంసాం సర్వతో జయమంగళమ్ ॥
ఘట్టం 3 (Step 3)

ప్రారంభ ప్రార్థన & నవగ్రహ అనుకూల్య ప్రార్థన

Prarthana & Navagraha Anukoolya

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

విఘ్ననాశకుడైన వినాయకుని షోడశ నామాలతో స్తుతించడం, సూర్యాది నవగ్రహాల అనుకూలతను కోరడం వల్ల పూజలో ఎటువంటి ఆటంకాలు రాకుండా దైవానుగ్రహం లభిస్తుంది.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

పసుపుతో చేసిన వినాయకుడికి కుంకుమబొట్టు పెట్టాలి. చేతిలోకి అక్షతలు, పువ్వులు తీసుకుని పసుపు గణపతి దగ్గర తాంబూలం సమర్పించాలి. అక్షతలు వేస్తూ నవగ్రహ అనుకూలతను ప్రార్థించాలి.

శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజం । ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ॥ అయం ముహూర్తః సుముహూర్తోస్తు తదేవలగ్నం సుదినం తదేవ తారాబలం చంద్రబలం తదేవ । విద్యాబలం దైవబలం తదేవ లక్ష్మీపతే తేంఘ్రియుగం స్మరామి ॥ సుముఖశ్చైకదంతశ్చ కపిలో గజకర్ణకః । లంబోదరశ్చ వికటో విఘ్నరాజో గణాధిపః ॥ ధూమకేతుర్గణాధ్యక్షః ఫాలచంద్రో గజాననః । వక్రతుండశ్శూర్పకర్ణో హేరంబః స్కందపూర్వజః ॥ (పసుపు గణపతి దగ్గర తాంబూలాలు ఉంచాలి. అక్షతలు పసుపు గణపతిపై వేస్తూ నమస్కరించాలి) సుముహూర్త కాలే సూర్యాదీనాం నవానాం గ్రహాణాం అనుకూల్య ఫలసిద్ధిరస్తు ॥
ఘట్టం 4 (Step 4)

ఆచమనం & చతుర్వింశతి కేశవ నామాలు

Achamanam & 24 Keshava Namavali

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

ఆచమనం ద్వారా అంతఃకరణ శుద్ధి, శరీర శుద్ధి కలుగుతాయి. భగవన్నామాలను ఉచ్చరిస్తూ జలాన్ని స్వీకరించడం అమృతపానంతో సమానం.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

ఉద్ధరిణతో కుడి అరచేతిలో నీరు పోసుకుని, మూడుసార్లు జలాన్ని స్వీకరించాలి. ప్రతిసారీ చేతిని కడుగుతూ శుభ్రం చేసుకోవాలి. (పురుషులు స్వాహా అనాలి, స్త్రీలు నమః అనాలి). తదుపరి 21 కేశవ నామాలను భక్తితో పలకాలి.

ఆచమ్య: ఓం కేశవాయ స్వాహా (స్త్రీలయితే కేశవాయ నమః) ఓం నారాయణాయ స్వాహా (స్త్రీలయితే నారాయణాయ నమః) ఓం మాధవాయ స్వాహా (స్త్రీలయితే మాధవాయ నమః) (అని ఉద్ధరిణతో కుడి అరచేతిలో నీరు పోసుకుని త్రాగిన తరువాత మళ్ళీ నీళ్ళు తీసుకుని కుడిచేతిని కడుక్కోవాలి. ఇలా మూడుసార్లు ఆచమనం చేయాలి) ఓం గోవిందాయ నమః, ఓం విష్ణవే నమః, ఓం మధుసూదనాయ నమః, ఓం త్రివిక్రమాయ నమః, ఓం వామనాయ నమః, ఓం శ్రీధరాయ నమః, ఓం హృషీకేశాయ నమః, ఓం పద్మనాభాయ నమః, ఓం దామోదరాయ నమః, ఓం సంకర్షణాయ నమః, ఓం వాసుదేవాయ నమః, ఓం ప్రద్యుమ్నాయ నమః, ఓం అనిరుద్ధాయ నమః, ఓం పురుషోత్తమాయ నమః, ఓం అధోక్షజాయ నమః, ఓం నారసింహాయ నమః, ఓం అచ్యుతాయ నమః, ఓం జనార్దనాయ నమః, ఓం ఉపేంద్రాయ నమః, ఓం హరయే నమః, ఓం శ్రీకృష్ణాయ నమః ॥
ఘట్టం 5 (Step 5)

భూతోచ్చాటన & ప్రాణాయామం

Bhootochhatana & Pranayamam

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

పూజా స్థలంలో ఉన్న నకారాత్మక శక్తులను, దుష్ట తరంగాలను తొలగించి, ప్రాణవాయువును నియంత్రించడం ద్వారా మనస్సును ఏకాగ్రతలో ఉంచుకోవడానికి భూతోచ్చాటన, ప్రాణాయామం చేస్తారు.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

కొన్ని అక్షతలు చేతిలోకి తీసుకుని వాసన చూడాలి. భార్య ఎడమచేతి పక్కనుంచి వెనక్కు వదలాలి, భర్త మరియు మిగతా వారు కుడిచేతి పక్కనుంచి వెనక్కు వదలాలి. తరువాత ప్రశాంతంగా ప్రాణాయామం చేయాలి.

ఉత్తిష్ఠంతు భూతపిశాచాః ఏతే భూమిభారకాః । ఏతేషా మవిరోధేన బ్రహ్మకర్మ సమారభే ॥ (అక్షతలు వాసన చూసి, భార్య ఎడమచేతి పక్కనుంచి వెనక్కు వదలాలి. మిగతా వాళ్ళు కుడిచేతి పక్కనుంచి వెనక్కు వదలాలి. తరువాత ప్రాణాయామం చేయాలి)
ఘట్టం 6 (Step 6)

దీపారాధన & దేవతా నమస్కారములు

Deeparadhana & Devata Namaskaram

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

దీపం పరబ్రహ్మ స్వరూపం. దీపజ్యోతిని వెలిగించి లక్ష్మీనారాయణులు, ఉమామహేశ్వరులు, గురుదేవులకు నమస్కరించడం వల్ల సకల దేవతల ఆశీస్సులు లభిస్తాయి.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

దీపం వెలిగించి, పువ్వులు, అక్షతలు వేసి నమస్కారం చేయాలి. క్రింది మంత్రాలు చదువుతూ పువ్వులు, అక్షతలను పసుపు గణపతిపై వేయాలి.

ఓం లక్ష్మీనారాయణాభ్యాం నమః । ఓం ఉమామహేశ్వరాభ్యాం నమః । ఓం వాణీహిరణ్యగర్భాభ్యాం నమః । ఓం సీతారామాభ్యాం నమః । సర్వేభ్యో మహాజనేభ్యో బ్రాహ్మణేభ్యో నమో నమః ॥ (దీపం వెలిగించి, పూలు, అక్షతలు పసుపు గణపతిపై వేసి నమస్కరించాలి)
ఘట్టం 7 (Step 7)

మహా సంకల్పం (10 ప్రాంతాలు & సంకల్ప విధానం)

Maha Sankalpam: 10 Regional Coordinates & Dedicated Narration

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

సంకల్పం అంటే దృఢమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రతిజ్ఞ. దేశ, కాల, ప్రాంత, గోత్ర నామాలను మరియు మన సకల కోరికలను భగవంతునికి నివేదించి పూజా ఫలాన్ని పొందే పవిత్ర ఘట్టం.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

కుటుంబ సభ్యులందరూ చేతిలో అక్షతలు, ఉద్ధరిణెడు నీళ్ళు ఉంచుకోవాలి. మీ ప్రాంతాన్ని ఎంచుకోండి. సంకల్ప మంత్రం చివరిలో 'కరిష్యే' అంటూ ఆ అక్షతలను, నీటిని తాంబూల పళ్ళెంలో వదలాలి.

10 ప్రముఖ తెలుగు/భారత ప్రాంతాలు
ఎంచుకున్న ప్రాంతం: కృష్ణా - గోదావరి మధ్య ప్రాంతం (సాధారణ సంకల్పం - Dedicated File)
ఓం మమోపాత్త సమస్త దురితక్షయద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం శుభే శోభనే అభ్యుదయ ముహూర్తే, శ్రీ మహావిష్ణోరాజ్ఞయా ప్రవర్తమానస్య, అద్య బ్రహ్మణః ద్వితీయపరార్థే, శ్వేతవరాహకల్పే, వైవస్వత మన్వంతరే, కలియుగే, ప్రథమపాదే, జంబూద్వీపే, భరతవర్షే భరతఖండే, మేరోర్దక్షిణ దిగ్భాగే, శ్రీశైలస్య ఈశాన్య ప్రదేశే, కృష్ణవేణీ-గోదావర్యోః మధ్య ప్రదేశే, అఖండ గౌతమీ దక్షిణతీరే, కృష్ణవేణ్యాః ఉత్తరతీరే, శోభన గృహే, సమస్త దేవతా బ్రాహ్మణ హరిహర గురుచరణ సన్నిధౌ, అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక చాంద్రమానేన శ్రీ పరాభవ నామ సంవత్సరే, దక్షిణాయనే, వర్ష ఋతౌ, భాద్రపద మాసే, శుక్ల పక్షే, చతుర్థ్యాం తిథౌ, ఇందువాసరే, శుభనక్షత్రే శుభయోగే శుభకరణ ఏవం గుణవిశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ, అస్మత్ గోత్రోద్భవస్య, శ్రీమాన్ నామధేయస్య, ధర్మపత్నీ సమేతస్య, సంతాన సహితస్య, మమ సకుటుంబస్య, క్షేమ స్థైర్య విజయ అభయ ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాభి వృద్ధ్యర్థం, ధర్మార్థ కామ మోక్ష చతుర్విధ ఫల పురుషార్థ సిద్ధ్యర్థం, పుత్రపౌత్రాభి వృద్ధ్యర్థం, సమస్త సన్మంగళావాప్త్యర్థం, సర్వాభీష్ట సిద్ధ్యర్థం, లోకకళ్యాణార్థం శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక దేవతా ప్రీత్యర్థం కల్పోక్త ప్రకారేణ యావచ్ఛక్తి ధ్యాన వాహనాది షోడశోపచార పూజాం కరిష్యే ॥
ఘట్టం 8 (Step 8)

కలశ పూజ & దేవతీర్థాద్యావాహనము

Kalasha Pooja & Theertha Aavahanam

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

కలశంలో త్రిమూర్తులు, సప్త నదులు కొలువై ఉంటారు. కలశ పూజ ద్వారా ఆ నీరు గంగాజలంగా మారి, పూజాద్రవ్యాలను మరియు భక్తులను పవిత్రం చేస్తుంది.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

ఆదౌ నిర్విఘ్న పరిసమాప్త్యర్థం అంటూ అక్షతలు, నీళ్ళు వదలాలి. కలశానికి గంధం, కుంకుమ బొట్లు పెట్టి, కలశంలో గంధం, పువ్వులు, అక్షతలు వేయాలి. తమలపాకుతో నీటిని కలుపుతూ నదులను ఆహ్వానించి, ఆ తీర్థాన్ని పూజా ద్రవ్యాల మీద, దేవుడి మీద, తమ తలలపై చల్లుకోవాలి.

ఆదౌ నిర్విఘ్న పరిసమాప్త్యర్థం శ్రీ విఘ్నేశ్వర పూజాం కరిష్యే (అక్షతలు, నీళ్ళు వదలాలి). కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠే రుద్రః సమాశ్రితః । మూలే తత్ర స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణాః స్మృతాః ॥ కుక్షౌ తు సాగరాః సర్వే సప్తద్వీపా వసుంధరా । ఋగ్వేదోథ యజుర్వేదః సామవేదో హ్యథర్వణః ॥ అంగైశ్చ సహితాః సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాః ॥ (కలశంలోని నీటిని తమలపాకుతో కలుపుతూ...) గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి । నర్మదే సింధు కావేరి జలేస్మిన్ సన్నిధిం కురు ॥ కలశోదకేన పూజాద్రవ్యాణి సంప్రోక్ష్య, దేవం సంప్రోక్ష్య, ఆత్మానంచ సంప్రోక్ష్య ॥
ఘట్టం 9 (Step 9)

పసుపు గణపతి పూజ, ఉపచారములు & ఉద్వాసన

Pasupu Ganapathi Pooja & Rajopacharam

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

ఏ వ్రతమైనా నిర్విఘ్నంగా నెరవేరడానికి మొదట పసుపు వినాయకుని సంపూర్ణంగా ఆరాధించి, ఆయన ఆశీస్సులను తలపై ధరించడం శాస్త్ర నియమం.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

పసుపు గణపతికి ప్రాణప్రతిష్ఠ చేసి, ధ్యాన ఆవాహనలతో ఆసనం, పాద్యం, అర్ఘ్యం, స్నానం, వస్త్రం, యజ్ఞోపవీతం, గంధం, పుష్పాలు, ధూపం, దీపం, తాంబూలం, నీరాజనం, మంత్రపుష్పం, ఛత్రచామరాది సమస్త రాజోపచారాలు సమర్పించాలి. చివరగా పూజాక్షతలను శిరస్సున ధరించి, పసుపు గణపతికి ఉద్వాసన చెప్పాలి.

ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమో నమః ప్రాణప్రతిష్ఠాపన ముహూర్తః సుముహూర్తోస్తు (అక్షతలు వేయాలి). స్థిరోభవ వరదోభవ సుముఖోభవ సుప్రసన్నోభవ స్థిరాసనం కురు ॥ గణానాం త్వా గణపతిగ్ం హవామహే కవిం కవీనాముపమశ్రవస్తమమ్ । జ్యేష్ఠరాజం బ్రహ్మణాం బ్రహ్మణస్పత ఆ నః శృణ్వన్నూతిభిః సీద సాదనమ్ ॥ ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ధ్యాయామి ధ్యానం సమర్పయామి, ఆవాహయామి, నవరత్నఖచిత సింహాసనం సమర్పయామి, పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి, హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి, ముఖే శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి, స్నానం సమర్పయామి (కొబ్బరి నీళ్ళు చల్లాలి), స్నానానంతరం శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి, వస్త్రం సమర్పయామి, యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి, శ్రీగంధాన్ ధారయామి, పుష్పైః పూజయామి, నానావిధ పరిమళ పత్రపుష్పాక్షతాన్ సమర్పయామి, ధూపం ఆఘ్రాపయామి, దీపం దర్శయామి, ధూపదీపానంతరం శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి, తాంబూలం సమర్పయామి, నీరాజనం సమర్పయామి (హారతి ఇచ్చి కళ్ళకు అద్దుకోవాలి), తత్పురుషాయ విద్మహే వక్రతుండాయ ధీమహి తన్నో దంతిః ప్రచోదయాత్ శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః మంత్రపుష్పం సమర్పయామి ॥ రాజోపచారములు: శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ఛత్రమాచ్ఛాదయామి, చామరం వీచయామి, నృత్యం దర్శయామి, గీతమాశ్రావయామి, వాద్యం ఘోషయామి, అశ్వానారోహయామి, గజానారోహయామి, శకటానారోహయామి, ఆందోళికానారోహయామి (అక్షతలు వేయాలి). సమస్త రాజోపచార శక్త్యుపచార భక్త్యుపచార పూజాః సమర్పయామి (నీళ్ళు అక్షతలు పళ్ళెంలో వదలాలి). శ్రీ మహాగణపతి ప్రసాదం శిరసా గృహ్ణామి (పూజాక్షతలు శిరస్సున ధరించాలి). శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః యథాస్థానం ప్రవేశయామి, శోభనార్థే క్షేమాయ పునరాగమనాయ చ (అక్షతలు వేసి నమస్కరించాలి).
ఘట్టం 10 (Step 10)

శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక వ్రత ప్రారంభం & షోడశోపచార పూజ

Varasiddhi Vinayaka Prana Pratishta & Shodashopachara

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

మట్టి ప్రతిమలోనికి సాక్షాత్తు వినాయకుని దివ్య చైతన్యాన్ని ఆహ్వానించి, 16 రకాల రాజోపచారాలతో ఆరాధించడం వలన అష్టైశ్వర్యాలు, సకల కార్యానుకూలత సిద్ధిస్తాయి.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

మట్టి గణపతి విగ్రహం వద్ద అక్షతలు వేస్తూ ప్రాణప్రతిష్ఠ చేయాలి. అనంతరం ధ్యానం, ఆవాహనం, ఆసనం, అర్ఘ్యం, పాద్యం, ఆచమనీయం, మధుపర్కం, పంచామృత స్నానం, శుద్ధోదక స్నానం, వస్త్రం, యజ్ఞోపవీతం, గంధం, అక్షతలు, పుష్పాలు, సింధూరం, పుష్పమాలలు సమర్పించాలి.

ఓం శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకస్వామినే నమః ప్రాణప్రతిష్ఠాపన ముహూర్తః సుముహూర్తోస్తు (అక్షతలు వేయాలి). స్వామిన్ సర్వజగన్నాథ యావత్పూజావసానకమ్ । తావత్త్వం ప్రీతిభావేన బింబేస్మిన్ సన్నిధిం కురు ॥ స్థిరోభవ వరదోభవ ప్రసీద ప్రసీద (పూలు, అక్షతలు వేసి నమస్కరించాలి). షోడశోపచార పూజ: భవసంచిత పాపౌఘ విధ్వంసన విచక్షణం । విఘ్నాంధకార భాస్వంతం విఘ్నరాజమహం భజే ॥ ఏకదంతం శూర్పకర్ణం గజవక్త్రం చతుర్భుజం । పాశాంకుశధరం దేవం ధ్యాయేత్సిద్ధి వినాయకమ్ ॥ ఉత్తమం గణనాథస్య వ్రతం సంపత్కరం శుభం । భక్తాభీష్టప్రదం తస్మాత్ ధ్యాయేత్తం విఘ్ననాయకమ్ ॥ ధ్యానం: ధ్యాయేద్గజాననం దేవం తప్తకాంచనసన్నిభం । చతుర్భుజం మహాకాయం సర్వాభరణభూషితమ్ ॥ ధ్యానం సమర్పయామి. ఆవాహనం: అత్రాగచ్ఛ జగద్వంద్య సురరాజార్చితేశ్వర । అనాథనాథ సర్వజ్ఞ గౌరీగర్భసముద్భవ ॥ ఆవాహయామి (అక్షతలు వేయాలి). ఆసనం: మౌక్తికైః పుష్యరాగైశ్చ నానారత్నైర్విరాజితమ్ । రత్నసింహాసనం చారు ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ॥ ఆసనం సమర్పయామి. అర్ఘ్యం: గౌరీపుత్ర నమస్తేస్తు శంకరప్రియనందన । గృహాణార్ఘ్యం మయా దత్తం గంధపుష్పాక్షతైర్యుతమ్ ॥ అర్ఘ్యం సమర్పయామి (నీళ్ళు చల్లాలి). పాద్యం: గజవక్త్ర నమస్తేస్తు సర్వాభీష్టప్రదాయక । భక్త్యా పాద్యం మయా దత్తం గృహాణ ద్విరదానన ॥ పాద్యం సమర్పయామి. ఆచమనీయం: అనాథనాథ సర్వజ్ఞ గీర్వాణగణపూజిత । గృహాణాచమనం దేవ తుభ్యం దత్తం మయా ప్రభో ॥ ఆచమనీయం సమర్పయామి. మధుపర్కం: దధిక్షీరసమాయుక్తం మధ్వాజ్యేన సమన్వితమ్ । మధుపర్కం గృహాణేదం గజవక్త్ర నమోస్తుతే ॥ మధుపర్కం సమర్పయామి. స్నానం: పంచామృతైర్దేవ గృహాణ గణనాయక । అనాథనాథ సర్వజ్ఞ గీర్వాణగణపూజిత ॥ పంచామృత స్నానం సమర్పయామి (పంచామృతం, కొబ్బరి నీళ్ళు చల్లాలి). గంగాది సర్వతీర్థేభ్యః ఆహృతైరమలైర్జలైః । స్నానం కురుష్వ భగవన్ ఉమాసుత నమోస్తుతే ॥ శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి. వస్త్రం: రక్తవస్త్రద్వయం చారు దేవయోగ్యం చ మంగళమ్ । శుభప్రదం గృహాణ త్వం లంబోదర హరాత్మజ ॥ వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి. యజ్ఞోపవీతం: రాజితం బ్రహ్మసూత్రం చ కాంచనం చోత్తరీయకమ్ । గృహాణ దేవ సర్వజ్ఞ భక్తానామిష్టదాయక ॥ యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి. గంధం: చందనాగరుకర్పూర కస్తూరీకుంకుమాన్వితమ్ । విలేపనం సురశ్రేష్ఠ ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ॥ గంధం సమర్పయామి. అక్షతలు: అక్షతాన్ ధవళాన్ దివ్యాన్ శాలీయాంస్తండులాన్ శుభాన్ । గృహాణ పరమానంద శంభుపుత్ర నమోస్తుతే ॥ అక్షతాన్ సమర్పయామి. పుష్పాలు: సుగంధీని చ పుష్పాణి జాతీకుందముఖాని చ । ఏకవింశతి పత్రాణి సంగృహాణ నమోస్తుతే ॥ పుష్పాణి సమర్పయామి. సింధూరం: ఉద్యద్భాస్కర సంకాశం సంధ్యావదరుణం ప్రభో । వీరాలంకరణం దివ్యం సింధూరం ప్రతిగృహ్యతామ్ ॥ సింధూరం సమర్పయామి. మాల్యం: మాల్యాదీని సుగంధీని మాలత్యాదీని వై ప్రభో । మయాహృతాని పుష్పాణి ప్రతిగృహ్ణీష్వ శాంకర ॥ పుష్పమాల్యాని సమర్పయామి.
ఘట్టం 11 (Step 11)

అథ అంగపూజ

Anga Pooja (Worshipping Every Divine Limb)

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

వినాయకుని పాదాల నుండి శిరస్సు వరకు సమస్త దివ్య అంగాలను పూలక్షతలతో అర్చించడం ద్వారా మన శరీరంలోని నవరంధ్రాలు, నాడీమండలం పవిత్రమై సంపూర్ణ ఆరోగ్యం కలుగుతుంది.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

పురోహితుడు ఒక్కొక్క నామం పలుకుతుండగా భక్తులు పువ్వులు లేదా అక్షతలు తీసుకుని వినాయకుని పాదాలు, మోకాళ్ళు, కడుపు, హృదయం, కంఠం, ముఖం, కన్నులు, లలాటం, శిరస్సు వద్ద భక్తితో సమర్పించాలి.

గణేశాయ నమః - పాదౌ పూజయామి ఏకదంతాయ నమః - గుల్ఫౌ పూజయామి శూర్పకర్ణాయ నమః - జానునీ పూజయామి విఘ్నరాజాయ నమః - జంఘౌ పూజయామి ఆఖువాహనాయ నమః - ఊరూ పూజయామి హేరంబాయ నమః - కటిం పూజయామి లంబోదరాయ నమః - ఉదరం పూజయామి గణనాథాయ నమః - నాభిం పూజయామి శర్వసుతాయ నమః - హృదయం పూజయామి స్థూలకంఠాయ నమః - కంఠం పూజయామి స్కందాగ్రజాయ నమః - స్కంధౌ పూజయామి పాశహస్తాయ నమః - హస్తౌ పూజయామి గజవక్త్రాయ నమః - వక్త్రం పూజయామి విఘ్నహంత్రే నమః - నేత్రే పూజయామి శూర్పకర్ణాయ నమః - కర్ణౌ పూజయామి ఫాలచంద్రాయ నమః - లలాటం పూజయామి సర్వేశ్వరాయ నమః - శిరః పూజయామి శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః - సర్వాణ్యంగాని పూజయామి ॥
ఘట్టం 12 (Step 12)

ఏకవింశతి పత్ర పూజ (21 రకాల పత్రి పూజ)

Ekavimshati Patri Pooja

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

21 రకాల పత్రాలలో అద్భుతమైన ఔషధ గుణాలు ఉన్నాయి. వర్షాకాలంలో వచ్చే వాతావరణ రుగ్మతలను హరించి, పర్యావరణ శుద్ధిని కలిగించే దివ్య రక్షణ ఈ పత్ర పూజ.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

ఒక్కొక్క నామం చదువుతుండగా సంబంధిత పత్రాన్ని (ఆకును) భక్తితో స్వామివారిపై సమర్పించాలి.

ఓం సుముఖాయ నమః - మాచీపత్రం పూజయామి ఓం గణాధిపాయ నమః - బృహతీపత్రం పూజయామి (వాకుడు) ఓం ఉమాపుత్రాయ నమః - బిల్వపత్రం పూజయామి (మారేడు) ఓం గజాననాయ నమః - దూర్వాయుగ్మం పూజయామి (గరికె) ఓం హరసూనవే నమః - దత్తూరపత్రం పూజయామి (ఉమ్మెత్త) ఓం లంబోదరాయ నమః - బదరీపత్రం పూజయామి (రేగు) ఓం గుహాగ్రజాయ నమః - అపామార్గపత్రం పూజయామి (ఉత్తరేణి) ఓం గజకర్ణాయ నమః - వటపత్రం పూజయామి (మర్రి) ఓం ఏకదంతాయ నమః - చూతపత్రం పూజయామి (మామిడి) ఓం వికటాయ నమః - కరవీరపత్రం పూజయామి (గన్నేరు) ఓం భిన్నదంతాయ నమః - విష్ణుక్రాంతపత్రం పూజయామి ఓం వటవే నమః - దాడిమీపత్రం పూజయామి (దానిమ్మ) ఓం సర్వేశ్వరాయ నమః - దేవదారుపత్రం పూజయామి ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః - మరువకపత్రం పూజయామి (మరువం) ఓం హేరంబాయ నమః - సింధువారపత్రం పూజయామి (వావిలి) ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః - జాజీపత్రం పూజయామి ఓం సురాగ్రజాయ నమః - గండకీపత్రం పూజయామి ఓం ఇభవక్త్రాయ నమః - శమీపత్రం పూజయామి (జమ్మి) ఓం వినాయకాయ నమః - అశ్వత్థపత్రం పూజయామి (రావి) ఓం సురసేవితాయ నమః - అర్జునపత్రం పూజయామి (మద్ది) ఓం కపిలాయ నమః - అర్కపత్రం పూజయామి (తెల్లజిల్లేడు) ఓం శ్రీ గణేశ్వరాయ నమః - ఏకవింశతి పత్రాణి పూజయామి ॥
ఆయుర్వేద రహస్యాలు & గృహ రక్షణ

21 రకాల పత్రాల విశిష్టత, ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు & గృహ రక్షణ

Significance of 21 Sacred Leaves, Botanical Profiles & Home Health Advantages

🌿 వినాయక పూజలో 21 పత్రాల ఆధ్యాత్మిక & శాస్త్రీయ సంబంధం: వర్షాకాలంలో (భాద్రపద మాసం) వాతావరణంలో తేమ పెరిగి రకరకాల బ్యాక్టీరియా, వైరస్లు, విష కీటకాలు ప్రబలి వ్యాధులు వస్తాయి. మన పూర్వీకులు ప్రకృతిలోని 21 దివ్య ఔషధ గుణాలున్న మొక్కలను గుర్తించి, పూజ పేరుతో వాటిని స్పృశించి, వాసన పీల్చి, గృహంలో ఉంచుకునేలా శాస్త్రోక్త విధానాన్ని రూపొందించారు.

🏡 ఇంట్లో ఉంచడం వలన లాభం: ఈ 21 పత్రాల నుండి వెలువడే సహజ పరిమళాలు (Essential Volatile Oils) గాలిలోని విష కాలుష్యాలను హరించి, సహజమైన ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్‌గా, దోమలు-కీటక నివారిణిగా పనిచేసి కుటుంబానికి సంపూర్ణ ఆరోగ్య రక్షణ కల్పిస్తాయి.

ఘట్టం 13 (Step 13)

గణేశ అష్టోత్తర శతనామ స్తోత్రము & నామావళి

Ashtottara Shatanama Stotram & Namavali

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

108 దివ్య నామాలతో స్వామిని కీర్తించడం వల్ల పూర్వజన్మ పాపాలు, గ్రహ పీడలు తొలగిపోయి సకల ఐశ్వర్యాలు కలుగుతాయి.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

చేతిలో పువ్వులు, అక్షతలు ఉంచుకుని పురోహితుడు నామం పలికిన వెంటనే 'నమః' అంటూ స్వామివారి పాదాల వద్ద పువ్వును సమర్పించాలి. బిల్వపత్రం సమర్పించి నమస్కరించాలి.

అష్టోత్తర శతనామ స్తోత్రమ్: వినాయకో విఘ్నరాజో గౌరీపుత్రో గణేశ్వరః । స్కందాగ్రజో వ్యయః పూతో దక్షో ధ్యక్షో ద్విజప్రియః ॥ అగ్నిగర్వచ్ఛిదింద్రశ్రీప్రదో వాణీప్రదో వ్యయః । సర్వసిద్ధిప్రదశ్శర్వతనయః శర్వరీప్రియః ॥ సర్వాత్మకః సృష్టికర్తా దేవోనేకార్చితశ్శివః । శుద్ధో బుద్ధిప్రియశ్శాంతో బ్రహ్మచారీ గజాననః ॥ ద్వైమాతురో మునిస్తుత్యో భక్తవిఘ్నవినాశనః । ఏకదంతశ్చతుర్బాహుశ్చతురశ్శక్తిసంయుతః ॥ లంబోదరశ్శూర్పకర్ణో హరర్బ్రహ్మవిదుత్తమః । కాలో గ్రహపతిః కామీ సోమసూర్యాగ్నిలోచనః ॥ పాశాంకుశధరశ్చండో గణాతీతో నిరంజనః । అకల్మషస్స్వయంసిద్ధస్సిద్ధార్చితపదాంబుజః ॥ బీజపూరఫలాసక్తో వరదశ్శాశ్వతః కృతీ । ద్విజప్రియో వీతభయో గదీ చక్రీక్షుచాపధృత్ ॥ శ్రీదోత్పలకరః శ్రీపతిః స్తుతిహర్షితః । కులాద్రిభేత్తా జటిలః కలికల్మషనాశనః ॥ చంద్రచూడామణిః కాంతః పాపహారీ సమాహితః । ఆశ్రితశ్రీకరస్సౌమ్యో భక్తవాంఛితదాయకః ॥ శాంతః కైవల్యసుఖదస్సచ్చిదానందవిగ్రహః । జ్ఞానీ దయాయుతో దాంతో బ్రహ్మద్వేషవివర్జితః ॥ ప్రమత్తదైత్యభయదః శ్రీకంఠో విబుధేశ్వరః । రమార్చితౌవిధిర్నాగరాజయజ్ఞోపవీతవాన్ ॥ స్థూలకంఠః స్వయంకర్తా సామఘోషప్రియః పరః । స్థూలతుండోగ్రణీర్ధీరో వాగీశస్సిద్ధిదాయకః ॥ దూర్వాబిల్వప్రియోవ్యక్తమూర్తిరద్భుతమూర్తిమాన్ । శైలేంద్రతనుజోత్సంగఖేలనోత్సుకమానసః ॥ స్వలావణ్యసుధాసారో జితమన్మథవిగ్రహః । సమస్తజగదాధారో మాయీ మూషకవాహనః ॥ హృష్టస్తుష్టః ప్రసన్నాత్మా సర్వసిద్ధిప్రదాయకః ॥ అష్టోత్తర శతనామావళి: ఓం గజాననాయ నమః । ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః । ఓం విఘ్నరాజాయ నమః । ఓం వినాయకాయ నమః । ఓం ద్వైమాతురాయ నమః । ఓం ద్విముఖాయ నమః । ఓం ప్రముఖాయ నమః । ఓం సుముఖాయ నమః । ఓం కృతినే నమః । ఓం సుప్రదీపాయ నమః । ఓం సుఖనిధయే నమః । ఓం సురాధ్యక్షాయ నమః । ఓం సురారిఘ్నాయ నమః । ఓం మహాగణపతయే నమః । ఓం మాన్యాయ నమః । ఓం మహాకాలాయ నమః । ఓం మహాబలాయ నమః । ఓం హేరంబాయ నమః । ఓం లంబజఠరాయ నమః । ఓం హ్రస్వగ్రీవాయ నమః । ఓం మహోదరాయ నమః । ఓం మదోత్కటాయ నమః । ఓం మహావీరాయ నమః । ఓం మంత్రిణే నమః । ఓం మంగళస్వరాయ నమః । ఓం ప్రమదాయ నమః । ఓం ప్రథమాయ నమః । ఓం ప్రాజ్ఞాయ నమః । ఓం విఘ్నకర్త్రే నమః । ఓం విఘ్నహంత్రే నమః । ఓం విశ్వనేత్రే నమః । ఓం విరాట్పతయే నమః । ఓం శ్రీపతయే నమః । ఓం వాక్పతయే నమః । ఓం శృంగారిణే నమః । ఓం ఆశ్రితవత్సలాయ నమః । ఓం శివప్రియాయ నమః । ఓం శీఘ్రకారిణే నమః । ఓం శాశ్వతాయ నమః । ఓం బలాయ నమః । ఓం బలోత్థితాయ నమః । ఓం భవాత్మజాయ నమః । ఓం పురాణపురుషాయ నమః । ఓం పూష్ణే నమః । ఓం పుష్కరోత్క్షిప్తవారిణే నమః । ఓం అగ్రగణ్యాయ నమః । ఓం అగ్రపూజ్యాయ నమః । ఓం అగ్రగామినే నమః । ఓం మంత్రకృతే నమః । ఓం చామీకరప్రభాయ నమః । ఓం సర్వాయ నమః । ఓం సర్వోపాస్యాయ నమః । ఓం సర్వకర్త్రే నమః । ఓం సర్వనేత్రే నమః । ఓం సర్వసిద్ధిప్రదాయ నమః । ఓం సర్వసిద్ధయే నమః । ఓం పంచహస్తాయ నమః । ఓం పార్వతీనందనాయ నమః । ఓం ప్రభవే నమః । ఓం కుమారగురవే నమః । ఓం అక్షోభ్యాయ నమః । ఓం కుంజరాసురభంజనాయ నమః । ఓం ప్రమోదాయ నమః । ఓం మోదకప్రియాయ నమః । ఓం కాంతిమతే నమః । ఓం ధృతిమతే నమః । ఓం కామినే నమః । ఓం కపిత్థవనప్రియాయ నమః । ఓం బ్రహ్మచారిణే నమః । ఓం బ్రహ్మరూపిణే నమః । ఓం బ్రహ్మవిద్యాదిదానభువే నమః । ఓం జిష్ణవే నమః । ఓం విష్ణుప్రియాయ నమః । ఓం భక్తజీవితాయ నమః । ఓం జితమన్మథాయ నమః । ఓం ఐశ్వర్యకారణాయ నమః । ఓం జ్యాయసే నమః । ఓం యక్షకిన్నరసేవితాయ నమః । ఓం గంగాసుతాయ నమః । ఓం గణాధీశాయ నమః । ఓం గంభీరనినదాయ నమః । ఓం వటవే నమః । ఓం అభీష్టవరదాయినే నమః । ఓం జ్యోతిషే నమః । ఓం భక్తనిధయే నమః । ఓం భావగమ్యాయ నమః । ఓం మంగళప్రదాయ నమః । ఓం అవ్యక్తాయ నమః । ఓం అప్రాకృతపరాక్రమాయ నమః । ఓం సత్యధర్మిణే నమః । ఓం సఖ్యే నమః । ఓం సరసాంబునిధయే నమః । ఓం మహేశాయ నమః । ఓం దివ్యాంగాయ నమః । ఓం మణికింకిణీమేఖలాయ నమః । ఓం సమస్తదేవతామూర్తయే నమః । ఓం సహిష్ణవే నమః । ఓం సతతోత్థితాయ నమః । ఓం విఘాతకారిణే నమః । ఓం విశ్వగ్దృశే నమః । ఓం విశ్వరక్షాకృతే నమః । ఓం కళ్యాణగురవే నమః । ఓం ఉన్మత్తవేషాయ నమః । ఓం అపరాజితే నమః । ఓం సమస్తజగదాధారాయ నమః । ఓం సర్వైశ్వర్యప్రదాయ నమః । ఓం ఆక్రాంతచిదచిత్ప్రభవే నమః । ఓం శ్రీ విఘ్నేశ్వరాయ నమః ॥ త్రిదళం త్రిగుణాకారం త్రినేత్రం చ త్రియాయుషమ్ । త్రిజన్మపాపసంహారం ఏకబిల్వం శివార్పణమ్ ॥ వరసిద్ధి వినాయకాయ బిల్వపత్రం సమర్పయామి ॥
ఘట్టం 14 (Step 14)

ధూపం, దీపం & మహానైవేద్యం

Dhoopam, Deepam & Maha Naivedyam

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

సాంబ్రాణి ధూపం, ఆవునెయ్యి దీపం పరమ పవిత్రమైనవి. ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములు, పిండివంటలు, పానకం, వడపప్పు నివేదించి ప్రాణాహుతి మంత్రాలు చదవడం వల్ల అన్నదోషాలు నివారింపబడి ధాన్యలక్ష్మి అనుగ్రహిస్తుంది.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

అగరువత్తుల ధూపం, దీపం చూపించాలి. పిండివంటలు, అన్నం, పానకం, వడపప్పు, కుడుములు, ఉండ్రాళ్ళు, కొబ్బరికాయ, అరటిపండ్లు స్వామి ముందుంచాలి. గాయత్రీ మంత్రంతో నైవేద్యంపై నీళ్ళు చల్లాలి. సత్యం త్వర్తేన అంటూ నైవేద్యం చుట్టూ నీరు తిప్పాలి. అయిదు వేళ్ళతో నైవేద్యాన్ని స్వామికి చూపిస్తూ పంచ ప్రాణ మంత్రాలు సమర్పించాలి.

ధూపం: దశాంగం గుగ్గులోపేతం సుగంధి సుమనోహరమ్ । ఉమాసుత నమస్తుభ్యం గృహాణ వరదో భవ ॥ ధూపం ఆఘ్రాపయామి ॥ దీపం: సాజ్యం త్రివర్తిసంయుక్తం వహ్నినా ద్యోతితం మయా । గృహాణ మంగళం దీపం ఈశపుత్ర నమోస్తుతే ॥ దీపం దర్శయామి ॥ మహానైవేద్యం: శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మహానైవేద్యం సమర్పయామి । ఓం భూర్భువస్సువః తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ (నైవేద్యంపై నీళ్ళు చల్లాలి). సత్యం త్వర్తేన పరిషించామి (నైవేద్యం చుట్టూ నీళ్ళు తిప్పాలి). అమృతమస్తు (స్వామి దగ్గర నీళ్ళు వదలాలి). అమృతోపస్తరణమసి (నైవేద్యంపై నీళ్ళు చల్లాలి). (అయిదుసార్లు చేత్తో నైవేద్యాన్ని స్వామికి చూపించాలి) ఓం ప్రాణాయ స్వాహా, ఓం అపానాయ స్వాహా, ఓం వ్యానాయ స్వాహా, ఓం ఉదానాయ స్వాహా, ఓం సమానాయ స్వాహా ॥ మధ్యే మధ్యే అమృతపానీయం సమర్పయామి (నీళ్ళు చల్లాలి). అమృతాపిధానమసి, ఉత్తరాపోశనం సమర్పయామి, హస్తౌ ప్రక్షాళయామి, పాదౌ ప్రక్షాళయామి, ముఖే శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి ॥ పానీయం: మహాస్వాద్యమిదం దివ్యం పానీయం తే నివేదితమ్ । మయా భక్త్యా శివసుత గృహాణ గణనాయక ॥ పానీయం సమర్పయామి ॥
ఘట్టం 15 (Step 15)

తాంబూలం, నీరాజనం, మంత్రపుష్పం & ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు

Taamboolam, Neerajanam, Mantrapushpam & Pradakshina

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

కర్పూర నీరాజనం అహంకారాన్ని భస్మం చేసి దైవ తేజాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఆత్మప్రదక్షిణ సమస్త పాపాలను హరించి అభీష్ట సిద్ధిని కలిగిస్తుంది.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

తాంబూలాన్ని వినాయకుడి ముందు ఉంచాలి. లేచి నిల్చుని కర్పూర హారతి ఇచ్చి, హారతి చుట్టూ నీరు వదిలి కళ్ళకు అద్దుకోవాలి. చేతిలో పువ్వులు అక్షతలు తీసుకుని మంత్రపుష్పం సమర్పించాలి. ఆత్మప్రదక్షిణలు చేసి సాష్టాంగ నమస్కారం చేయాలి. అనంతరం చేతిలో అక్షతలు, నీరు తీసుకుని 'మంత్రహీనం క్రియాహీనం' అంటూ భగవదర్పణం చేయాలి.

తాంబూలం: పూగీఫలసమాయుక్తం నాగవల్లీదళైర్యుతం కర్పూరచూర్ణసంయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతామ్ । తాంబూలం సమర్పయామి ॥ నీరాజనం (లేచి నిల్చుని హారతి ఇవ్వాలి): ఘృతవర్తిసహస్రైశ్చ కర్పూరశకలైస్తథా । నీరాజనం మయా దత్తం గృహాణ వరదో భవ ॥ శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకస్వామినే నమః నీరాజనం సమర్పయామి (హారతి పాత్రపై కొంచెం నీరు వదిలి, కళ్ళకు అద్దుకోవాలి). మంత్రపుష్పం: తత్పురుషాయ విద్మహే వక్రతుండాయ ధీమహి తన్నో దంతిః ప్రచోదయాత్ । శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః మంత్రపుష్పం సమర్పయామి ॥ ప్రదక్షిణ నమస్కారములు: యానికాని చ పాపాని జన్మాంతరకృతాని చ । తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదే పదే ॥ అన్యథా శరణం నాస్తి త్వమేవ శరణం మమ । తస్మాత్కారుణ్యభావేన రక్ష రక్ష గణాధిప ॥ అనేక ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామి (సాష్టాంగ ప్రణామం చేయాలి). సమర్పణ శ్లోకం (అక్షతలపై కొద్దిగా నీరు పోసుకుని): మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం సురేశ్వర । యత్పూజితం మయా దేవ పరిపూర్ణం తదస్తు తే ॥ అనయా ధ్యానమావాహనాది షోడశోపచార పూజయా చ, అష్టోత్తర శతనామార్చనయా చ, శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామి దేవతా సుప్రీతో సుప్రసన్నో వరదో భవతు, ఏతత్ఫలం శ్రీ పరమేశ్వరార్పణమస్తు (అక్షతలు నీటిని పళ్ళెంలో వదలాలి). పూజాక్షతలు శిరస్సున ధరించాలి.
ఘట్టం 16 (Step 16)

శ్రీ వినాయకుని దండకము

Sri Vigneswara Dandakam

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

దండకం భక్తిరస ప్రపూర్ణమైన స్తోత్రము. వినాయకుని శూర్పకర్ణాలు, లంబోదరము, ఆయన ఇష్టపడే పిండివంటలను కీర్తిస్తూ దండకం చదవడం వల్ల విశేషమైన సంప్రీతి, సర్వాభీష్ట సిద్ధి లభిస్తాయి.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

భక్తులందరూ చేతులు జోడించి నమస్కార ముద్రలో నిలబడి దండకాన్ని భక్తితో శ్రవణం చేయాలి.

శ్రీ పార్వతీపుత్ర! లోకత్రయీస్తోత్ర! కాత్యాయనీనాథ సంజాత! స్వామీ శివా! సిద్ధివిఘ్నేశ! నీ పాదపద్మంబులన్ భక్తితో నెంచి నీదు సత్పుణ్యచారిత్ర భద్రేభవక్త్ర మహాకాయ కంఠంబు నీబొజ్జ నీమోము నీ మౌళి బాలేందు ఖండంబు నీ నాలుగు హస్తంబులు న్నీ కరాళంబు నీ పెద్ద వక్త్రంబు దంతంబు నీ పాద హస్తంబు లంబోదరంబున్ సదా మూషికాశ్వంబు నీ మందహాసంబు నీ చిన్ని తొండంబు నీ గుజ్జు రూపంబు నీ శూర్పకర్ణంబు నీ నాగయజ్ఞోపవీతంబు నీ భవ్యరూపంబు దర్శించి హర్షించి సంప్రీతి మ్రొక్కంగ శ్రీగంధమున్ గుంకుమం బక్షతల్ జాజులున్ చంపకంబుల్ తగన్ నీ మొల్లలు న్మంచి చేమంతులున్ తెల్ల గన్నేరులున్ మంకెనల్ పొన్నలున్ పువ్వులున్ మంచి దూర్వంబులన్ దెచ్చి శాస్త్రోక్తరీతిన్ సమర్పించి పూజించి సాష్టాంగమున్ జేసి విఘ్నేశ్వరా నీకు టెంకాయ పొన్నంటి పండ్లున్ మరిన్ మంచివౌ ఇక్షుఖండంబులన్ రేగుబండ్లప్పడాల్ వడల్ నేతి బూరెల్ మరిన్ గోధుమప్పంబుల్ న్వడల్ పునుగులన్ గారెలున్ చొక్కమౌ చల్మిడిన్ బెల్లమున్ తేనెయుం జున్ను బాలాజ్యమున్నాను బియ్యంబు చామ్రంబు బిల్వంబు కుడుముల్ వడపప్పు పానకంబున్ మేల్ ఫలముల్ పళ్ళామందుంచి నైవేద్యమునర్పించి నీరాజనంబున్ నమస్కారముట్టేసి విఘ్నేశ్వరా నిన్ను బూజింపకే యన్యదైవంబులన్ బ్రార్థన ల్పేయుటల్ కాంచనం బోల్లకే యున్ముడా గోరుచందంబు గాదే! మహాదేవ యో భక్తమందార యో సుందరాకార యో భాగ్య గంభీర యో దేవచూడామణీ లోకరక్షామణీ బంధుచింతామణీ స్వామి నిన్నెంచ నేనంత నీ దాస దాసాది దాసుండ శ్రీ దొంతరాజాన్వయుండ రామాభిధానుండ నన్నిప్పుడు చేపట్టి సుశ్రేయునిం జేసి శ్రీమంతుగన్ జూచి హృత్పద్మ సింహాసనారూఢతన్ నిల్చి కాపాడుటే కాదయ నిన్ గొల్చి ప్రార్థించు భక్తాళికిన్ కొంగు బంగారమై కంటికిన్ రెప్పవై బుద్ధియున్ విద్యయున్ పాడియున్ పుత్రపౌత్రాభివృద్ధిన్ దగన్ గల్గగా జేసి పోషించు మంటిన్ గృపన్ గావుమంటిన్ మహాత్మా యివే వందనంబుల్ శ్రీగణేశా నమస్తే నమస్తే నమః ॥
సంపూర్ణ శమంతకోపాఖ్యానం (Unabridged Full Story)

ఘట్టం 17. శ్రీ వినాయక వ్రత కథ (సంపూర్ణ కథా పఠనం)

కథ ప్రారంభించే ముందు కుటుంబ సభ్యులందరూ చేతిలో కొన్ని అక్షతలు ఉంచుకోవాలి. కథ పూర్తయిన తర్వాత ఆ అక్షతలను శిరస్సుపై ధరించాలి.

1శ్రీ వినాయక వ్రత కథా ప్రారంభం & పూర్వరంగం

వ్రతకథ చదివేవారు, పూజలో కూర్చున్నవాళ్ళు ముందు కొన్ని అక్షతలు చేతిలో ఉంచుకోవాలి. కథ పూర్తయిన తరువాత వాటిని శిరస్సుపై వేసుకోవాలి. పూర్వం చంద్రవంశానికి చెందిన ధర్మరాజు జ్ఞాతుల వలన సిరిసంపదలన్నీ పోగొట్టుకున్నాడు. భార్యతోనూ, తమ్ములతోనూ వనవాసం చేస్తూ ఒకనాడు నైమిశారణ్యానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ శౌనకాది ఋషులకు అనేక పురాణ రహస్యాలను బోధిస్తున్న సూతమహామునిని దర్శించి, నమస్కరించి "ఋషివర్యా! మేము రాజ్యాధికారాన్నీ, సమస్త వస్తు వాహనాలనూ పోగొట్టుకున్నాం. ఈ కష్టాలన్నీ తీరి, పూర్వవైభవం పొందేలా ఏదైనా సులభమైన వ్రతాన్ని చెప్పండి" అని ప్రార్థించాడు. అప్పుడు సూతుడు ధర్మరాజుకు... వినాయకవ్రతం చేస్తే కష్టాలు తొలగిపోయి, సమస్త సౌఖ్యాలు కలుగుతాయంటూ ఇలా చెప్పసాగాడు: "ఒకసారి కుమారస్వామి పరమశివుణ్ణి దర్శించి 'తండ్రీ! మానవులు ఏ వ్రతం చేయడం వలన వంశవృద్ధిని పొంది, సమస్త కోరికలూ తీరి, సకల శుభాలనూ విజయాలనూ, వైభవాలనూ పొందగలుగుతారో అటువంటి వ్రతాన్ని చెప్పండి' అని కోరాడు. అందుకు శివుడు 'నాయనా! సర్వసంపత్కరము, ఉత్తమము, ఆయుష్కామ్యార్థ సిద్ధిప్రదమూ అయిన వినాయక వ్రతమనేదొకటుంది. దీన్ని భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు ఆచరించాలి. ఆ రోజు ఉదయమే నిద్రలేచి స్నానం చేసి, నిత్యకర్మలు నెరవేర్చుకుని తమ శక్తి మేరకు బంగారంతోగానీ, వెండితోగానీ లేదా మట్టితోగానీ విఘ్నేశ్వరుడి బొమ్మను చేసి, తమ ఇంటికి ఉత్తర దిక్కులో బియ్యాన్ని పోసి మండపాన్ని నిర్మించి, అష్టదళ పద్మాన్ని ఏర్పరచాలి. అందులో గణేశుని ప్రతిమను ప్రతిష్టించాలి. అనంతరం శ్వేతగంధాక్షతలు, పుష్పాలు, పత్రాలతో పూజించి, ధూపదీపాలను, వెలగ, నేరేడు మొదలైన ఫలములను రకమునకు ఇరవై ఒకటి చొప్పున నివేదించాలి. నృత్య, గీత, వాద్య, పురాణ పఠనాదులతో పూజను ముగించి యథాశక్తి వేదవిదులైన బ్రాహ్మణులకి దక్షిణ, తాంబూలాదులు ఇవ్వాలి. బంధుజనంతో కలిసి భక్ష్య భోజ్యాదులతో భోజనం చేయాలి. మరునాడు ఉదయం స్నానసంధ్యలు పూర్తిచేసుకుని గణపతికి పునఃపూజ చేయాలి. విప్రులను దక్షిణ తాంబూలాలతో తృప్తులను చేయాలి. ఈ విధంగా ఎవరైతే వినాయక వ్రతాన్ని చేస్తారో వాళ్ళకి గణపతి ప్రసాదం వలన సకల కార్యాలూ సిద్ధిస్తాయి. అన్ని వ్రతాల్లోకీ అత్యుత్తమమైన ఈ వ్రతం త్రిలోక ప్రసిద్ధమై దేవముని గంధర్వాదులందరిచేతా ఆచరింపబడింది' అని పరమశివుడు కుమారస్వామికి చెప్పాడు. కనుక ధర్మరాజా, నువ్వు కూడా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించినట్టయితే నీ శత్రువులను జయించి సమస్త సుఖాలనూ పొందుతావు. గతంలో విదర్భ యువరాణి దమయంతి ఈ వ్రతం చేయడం వల్లనే తాను ప్రేమించిన నలమహారాజును పెళ్లాడగలిగింది. శ్రీకృష్ణుడంతటివాడు ఈ వ్రతం చేయడం వల్లనే శమంతకమణితో బాటుగా జాంబవతీ సత్యభామలనే ఇద్దరు కన్యామణులను కూడా పొందగలిగాడు. ఆ కథ చెబుతాను విను' అంటూ ఇలా చెప్పసాగాడు.

2గజాసుర వధ & వినాయకోత్పత్తి

పూర్వం గజముఖుడయిన గజాసురుడు శివుడికోసం తపస్సు చేశాడు. అతని తపస్సుకు మెచ్చి పరమశివుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమన్నాడు. గజాసురుడు 'స్వామీ నువ్వు నా ఉదరమందే నివశించాలి' అని కోరాడు. దాంతో భక్తసులభుడైన శివుడు అతడి కుక్షియందు ఉండిపోయాడు. జగన్మాత పార్వతి భర్తను వెదుకుతూ ఆయన గజాసురుని కడుపులో ఉన్నాడని తెలుసుకుంది. ఆయన్ను దక్కించుకునే ఉపాయం కోసం శ్రీమహావిష్ణువును ప్రార్థించింది. శ్రీహరి బ్రహ్మాది దేవతలను పిలిపించి చర్చించాడు. గజాసుర సంహారానికి గంగిరెద్దు మేళమే తగినదని నిర్ణయించారు. నందీశ్వరున్ని గంగిరెద్దుగా అలంకరించారు. బ్రహ్మాది దేవతలందరూ తలకొక వాయిద్యాన్ని ధరించారు. మహావిష్ణువు చిరుగంటలు, సన్నాయిలు ధరించాడు. గజాసుర పురానికి వెళ్లి గంగిరెద్దును ఆడిస్తుండగా గజాసురుడు విని, వారిని పిలిపించి తన భవనం ఎదుట గంగిరెద్దును ఆడించమని కోరాడు. బ్రహ్మాది దేవతలు రసరమ్యంగా వాద్యాలను వాయిస్తుండగా జగన్నాటక సూత్రధారియైన హరి చిత్రవిచిత్రంగా గంగిరెద్దును ఆడించాడు. గజాసురుడు పరమానందభరితుడై ఏమి కావాలో కోరుకోండి... ఇస్తాను అని అన్నాడు. అంతట శ్రీహరి గజాసురున్ని సమీపించి 'ఇది శివుని వాహనమైన నంది, శివుణ్ణి కనుగొనడానికి వచ్చింది. శివుణ్ణి అప్పగించు' అని కోరాడు. ఆ మాటలకు గజాసురుడు నివ్వెరపోయాడు. వచ్చినవాడు రాక్షసాంతకుడైన శ్రీహరి అని తెలుసుకున్నాడు. తనకు మరణం నిశ్చయమనుకున్నాడు. తన గర్భంలో ఉన్న పరమేశ్వరుణ్ణి ఉద్దేశించి 'స్వామీ నా శిరస్సును త్రిలోక పూజ్యముగా చేసి, నా శరీరాన్ని నువ్వు ధరించు' అని ప్రార్థించాడు. తన గర్భంలో ఉన్న శివుణ్ణి తీసుకోవచ్చునని విష్ణుమూర్తికి అంగీకారం తెలియజేశాడు. అంత శ్రీహరి నందిని ప్రేరేపించగా, నంది తన కొమ్ములతో గజాసురుని ఉదరాన్ని చీల్చాడు. బ్రహ్మాది దేవతలకు వీడ్కోలు చెప్పి శ్రీహరి వైకుంఠానికి వెళ్ళగా, శివుడు నందినెక్కి కైలాసానికి వెళ్ళాడు. వినాయకోత్పత్తి: కైలాసంలో పార్వతి భర్త రాకను గురించి విని సంతోషించింది. స్వాగతం చెప్పేందుకు స్నానాలంకార ప్రయత్నంలో తనకై ఉంచిన నలుగుపిండితో పరధ్యానముగా ఒక ప్రతిమను చేసింది. అది చూడముచ్చటైన బాలుడుగా కనిపించింది. దానికి ప్రాణం పోయాలనిపించి, తన తండ్రి ద్వారా పొందిన మంత్రంతో ఆ ప్రతిమకు ప్రాణప్రతిష్ట చేసింది. ఆ దివ్యసుందరుని వాకిట్లో ఉంచి, ఎవరినీ లోనికి రానివ్వరాదని చెప్పి లోపలకు వెళ్ళింది. కాసేపటికి శివుడు వచ్చాడు. వాకిట్లో ఉన్న బాలుడు పరమశివుణ్ణి అభ్యంతర మందిరంలోనికి పోనివ్వకుండా అడ్డుకున్నాడు. తన ఇంట్లో తనకే అవరోధమా అని శివుడు కోపంతో రగిలిపోయాడు. రౌద్రంతో ఆ బాలుని శిరచ్ఛేదం చేసి, లోపలికి వెళ్ళాడు. శివపార్వతుల సంభాషణల మధ్య ద్వారం దగ్గరి బాలుడి గురించి మాటలు దొర్లాయి. శివుడు తాను ఆ బాలుడి శిరస్సు వధించినట్లు తెలిపాడు. విషయం తెలుసుకున్న పార్వతి విలపించింది. శివుడు కూడా చింతించాడు. వెంటనే తనవద్దనున్న గజాసురుని శిరస్సును ఆ బాలుడి మొండేనికి అతికించి ఆ శిరస్సుకు శాశ్వతత్వాన్ని త్రిలోక పూజ్యతను కలిగించాడు. గణేశుడు గజాననుడై, శివపార్వతుల ముద్దులపట్టియైనాడు. ఆ తరువాత శివపార్వతులకు కుమారస్వామి జన్మించాడు.

3విఘ్నాధిపత్యం & చంద్రుని పరిహాసం

ఒకనాడు దేవతలు, మునులు, మానవులు, పరమేశ్వరుని సేవించి విఘ్నములకు ఒక అధిపతిని ఇమ్మని కోరారు. గజాననుడు తాను జ్యేష్ఠుడను గనుక ఆధిపత్యం తనకు ఇమ్మని కోరాడు. గజాననుడు మరుగుజ్జువాడు, అనర్హుడు, అసమర్థుడు కాబట్టి ఆధిపత్యం తనకే ఇవ్వాలని కుమారస్వామి తండ్రిని వేడుకున్నాడు. అందుకు శివుడు తన కుమారులనుద్దేశించి 'మీ ఇరువురిలో ఎవరు ముల్లోకములలోని పవిత్ర నదులన్నింటిలో స్నానంచేసి ముందుగా నా వద్దకు వస్తారో వారికి ఈ ఆధిపత్యం లభిస్తుంద'ని చెప్పాడు. అంత కుమారస్వామి తన వాహనం నెమలిపై వెంటనే బయలుదేరాడు. గజాననుడు అచేతనుడయ్యాడు. మందగమనుడైన తాను తన వాహనం అయిన ఎలుకపై ముల్లోకాల్లోని నదులన్నింటిలో వేగంగా స్నానం చేసి రావడం కష్టసాధ్యమనీ తరుణోపాయం చెప్పమనీ తండ్రిని వేడుకున్నాడు. వినాయకుని బుద్ధి సూక్ష్మతకు మురిసిపోయిన శివుడు నారాయణ మంత్రాన్ని అనుగ్రహించాడు. నారములు అనగా జలములు, జలములన్నీ నారాయణుని ఆధీనములు. అంటే నారాయణ మంత్రం ఆధీనంలో ఉంటాయి. వినాయకుడు ఆ మంత్రం చదువుతూ తల్లిదండ్రుల చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేయడం ప్రారంభించాడు. ఆ మంత్రం ప్రభావాన ప్రతి తీర్థంలోనూ కుమారస్వామి కన్నా ముందే వినాయకుడు ప్రత్యక్షం కావడం ప్రారంభించాడు. ఇలా మూడుకోట్ల యాభైలక్షల నదులలో వినాయకుడే ముందుగా స్నానమాచరించడం చూసి కుమారస్వామి ఆశ్చర్యపడి కైలాసానికి వెళ్ళాడు. తండ్రి పక్కన ఉన్న గజాననున్ని చూసి, నమస్కరించి 'తండ్రీ, అన్నగారి మహిమ తెలియక ఆధిపత్యం అడిగాను, క్షమించండి. ఈ ఆధిపత్యం అన్నగారికే ఇవ్వండి' అని ప్రార్థించాడు. చంద్రుని పరిహాసం & శాపం: అంత పరమేశ్వరుడు భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు గజాననునికి విఘ్నాధిపత్యం ఇచ్చాడు. ఆనాడు సర్వదేశస్థులు విఘ్నేశ్వరునికి కుడుములు, ఉండ్రాళ్ళు మొదలైన పిండివంటలు, టెంకాయలు, తేనె, అరటిపండ్లు, పానకం, వడపప్పు మొదలైనవి సమర్పించి పూజించగా విఘ్నేశ్వరుడు సంతుష్టుడై కొన్ని భక్షించి, కొన్ని వాహనమునకిచ్చి, కొన్ని చేత ధరించి సూర్యాస్తమయ వేళకు కైలాసానికి వెళ్ళి తల్లిదండ్రులకు ప్రణామం చేయబోయాడు. ఉదరం భూమికానిన చేతులు భూమికానవు, చేతులు భూమికానిన ఉదరం భూమికానదు ఈ విధంగా ఇబ్బంది పడుతుండగా, శివుని శిరస్సులో ఉన్న చంద్రుడు వినాయకుడి అవస్థ చూసి గర్వంతో నవ్వాడు. రాజదృష్టి సోకిన రాళ్ళు కూడా నుగ్గవుతాయి అన్నట్లు విఘ్నదేవుని ఉదరం పగిలి, లోపలున్న కుడుములన్నీ ఆ ప్రదేశంలో పడి వినాయకుడు మృతి చెందాడు. అది చూసి పార్వతీదేవి తీవ్ర ఆగ్రహంతో చంద్రుని 'పాపాత్ముడా! నీ దృష్టి తగిలి నా కుమారుడు మరణించాడు కాబట్టి నిన్ను చూసినవారు పాపాత్ములై నీలాపనిందలు పొందుదురుగాక' అని శపించింది. (ఇక్కడ ఒక కొబ్బరికాయ కొట్టి నీళ్ళు వినాయక విగ్రహంపై చల్లాలి).

4ఋషిపత్నులకు నీలాపనిందలు & శాప విముక్తి

ఆ సమయంలో సప్తమహర్షులు యజ్ఞం చేస్తూ తమ భార్యలతో అగ్నిప్రదక్షిణం చేస్తున్నారు. అగ్నిదేవుడు ఋషిపత్నులను మోహించి శాపభయంతో అశక్తుడై క్షీణించడం ప్రారంభించాడు. అగ్ని భార్యయైన స్వాహాదేవి అది గ్రహించి అరుంధతి రూపము కాక, మిగిలిన ఋషిపత్నుల రూపం ధరించి పతిని సంతోషపెట్టేందుకు ప్రయత్నించింది. అగ్ని దేవునితో ఉన్నది తమ భార్యలేనని శంకించి, ఋషులు తమ భార్యలను విడనాడారు. ఋషిపత్నులు చంద్రుని చూడటం వల్లే వారికి ఈ నీలాపనింద కలిగింది. ఋషిపత్నులకు వచ్చిన ఆపదను దేవతలూ, మునులూ పరమేశ్వరునికి తెలుపగా, అతడు అగ్నిహోత్రుని భార్యయే ఋషిపత్నుల రూపం ధరించిందని చెప్పి ఋషులను సమాధానపరిచాడు. అప్పుడు బ్రహ్మ కైలాసానికి వచ్చి, మృతుడై పడియున్న విఘ్నేశ్వరుని బతికించాడు. అంత దేవాదులు 'పార్వతీ, నీ శాపంవల్ల ముల్లోకాలకూ కీడు వాటిల్లుతోంది. నీ శాపాన్ని ఉపసంహరించుకో'మని ప్రార్థించారు. 'భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు మాత్రమే చంద్రుని చూడరాదు' అని శాపాన్ని సడలించింది పార్వతీదేవి.

5శమంతకోపాఖ్యానం (శ్రీకృష్ణునికి నీలాపనింద & వివాహములు)

ద్వాపరయుగంలో భాద్రపద శుద్ధ చవితినాటి రాత్రి క్షీరప్రియుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఆకాశం వంక చూడకుండా గోశాలకు వెళ్లి పాలు పిదుకుతున్నాడు. అనుకోకుండా పాలగిన్నెలో చంద్రుని ప్రతిబింబాన్ని చూసి 'అయ్యో... నాకు ఎలాంటి అపనింద రానున్నదో' అని చింతించాడు. కొన్నాళ్ళకు సత్రాజిత్తు సూర్యుని వరంతో శమంతకమణిని సంపాదించి ద్వారకా పట్టణానికి శ్రీకృష్ణ దర్శనార్థమై వెళ్ళాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఆ మణిని రాజుకి ఇవ్వవలసిందని, దానితో రాజ్యాభివృద్ధి జరుగుతుందని కోరగా, సత్రాజిత్తు ఇంతటి మహిమ కలిగిన శమంతకమణిని ఇవ్వడానికి నిరాకరించాడు. తరువాత ఒకరోజు సత్రాజిత్తు తమ్ముడు ప్రసేనుడు ఆ మణిని మెడలో ధరించి వేటకు వెళ్ళాడు. ఒక సింహం దానిని మాంసపు ఖండమని భావించి ప్రసేనుడిని సంహరించి మణిని తీసుకుని పోతుండగా, ఒక భల్లూకం (జాంబవంతుడు) ఆ సింహాన్ని చంపి, మణిని తన కుమార్తె జాంబవతికి ఉయ్యాలలో ఆడుకోవడానికి ఇచ్చాడు. మరునాడు మణికోసం శ్రీకృష్ణుడే తన తమ్ముడిని సంహరించి మణిని అపహరించాడని సత్రాజిత్తు ద్వారకానగరమంతా చాటించాడు. అది విన్న శ్రీకృష్ణుడు చవితి చంద్రున్ని చూసిన దోష ఫలమే ఇది అని గ్రహించాడు. ఆ నీలాపనిందను బాపుకోవడానికి బంధుమిత్రసమేతుడై అడవికి వెళ్ళగా, అక్కడ ఒకచోట ప్రసేనుని కళేబరం, సింహం కాలిజాడలు, ఎలుగుబంటి అడుగుజాడలు కనిపించాయి. ఆ దారినే వెళుతూ ఒక పర్వత గుహద్వారాన్ని చూసి శ్రీకృష్ణుడు తనవారందరినీ అక్కడే ఉండమని చెప్పి ఒక్కడే గుహ లోపలికి వెళ్ళాడు. అక్కడ ఉయ్యాలలో ఊగుతున్న మణిని చూశాడు. దాన్ని తీసుకుని వెనుతిరుగుతుండగా ఉయ్యాలలో ఉన్న బాలిక భయంతో ఏడవడం మొదలుపెట్టింది. అది చూసి క్రోధంతో జాంబవంతుడు కృష్ణుడితో తలపడ్డాడు. ఇద్దరి మధ్యా ఇరవై ఎనిమిది రోజుల పాటు నిరవధికంగా భీకర యుద్ధం జరిగింది! బండరాళ్ళతో, వృక్షాలతో, ముష్టిఘాతాలతో ఇరువురూ ఒకరిని ఒకరు తాకించుకున్నారు. చివరకు అలసిపోయిన జాంబవంతుడు తనను ఓడిస్తున్నది సాక్షాత్తు త్రేతాయుగపు శ్రీరామచంద్రుడే అని దివ్యదృష్టితో తెలుసుకుని: 'దేవా! త్రేతాయుగంలో నామీద వాత్సల్యంతో నన్ను వరం కోరుకోమన్నావు. నీతో ద్వంద్వయుద్ధం చేయాలని కోరుకున్నాను. అప్పట్నుంచీ నీ నామస్మరణే చేస్తూ యుగాలు గడిపాను. ఇన్నాళ్ళకు నా కోరిక నెరవేరింది' అంటూ చేతులెత్తి ప్రార్థించాడు. శ్రీకృష్ణుడు చిరునవ్వుతో 'జాంబవంతా! శమంతకమణిని అపహరించినట్లు నాపై అకారణ ఆరోపణ వచ్చింది. ఆ నింద బాపుకోవడానికే మణికోసం ఇలా వచ్చాను' అని తెలిపాడు. జాంబవంతుడు పరమానందంతో శ్రీకృష్ణునికి శమంతకమణితోపాటు తన గారాల కూతురైన జాంబవతిని కానుకగా ఇచ్చి సమర్పించాడు. శ్రీకృష్ణుడు ద్వారకానగరానికి తిరిగి వచ్చి సత్రాజిత్తును రప్పించి, సభామధ్యంలో పిన్నపెద్దలను ఒకచోట చేర్చి సమగ్ర వృత్తాంతాన్ని తెలియజేశాడు. శమంతకమణిని సత్రాజిత్తుకి తిరిగి ఇచ్చేశాడు. దాంతో సత్రాజిత్తు తీవ్ర పశ్చాత్తాపంతో కుమిలిపోయి 'అయ్యో! దైవసమానుడైన శ్రీకృష్ణునిపై లేనిపోని నిందమోపి ఎంతటి మహాపరాధం చేశాను' అని విలపించి, ప్రాయశ్చిత్తంగా శమంతకమణితోపాటు తన కుమార్తె అయిన సత్యభామను భార్యగా స్వీకరించమని శ్రీకృష్ణుడిని వేడుకున్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఒక శుభముహూర్తాన జాంబవతీ, సత్యభామలను ఇరువురినీ ధర్మపత్నులుగా వివాహమాడాడు. శాప విముక్తి ఫలశ్రుతి: అప్పుడు దేవాదులు, మహర్షులు శ్రీకృష్ణుణ్ణి దర్శించి 'స్వామీ! మీరు సర్వసమర్థులు కనుక మీపై వచ్చిన నీలాపనిందను బాపుకోగలిగారు, మావంటి సామాన్యుల పరిస్థితి ఏమిటి?' అని ప్రార్థించారు. అంతట శ్రీకృష్ణ భగవానుడు: 'భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థినాడు ప్రమాదవశాత్తు చంద్రుణ్ణి చూసినవాళ్ళు, ఈ గణపతిని భక్తితో పూజించి, ఈ సంపూర్ణ శమంతకమణి కథను విని, పూజాక్షతలు తలపై చల్లుకుంటే ఎటువంటి నీలాపనిందలు పొందరు!' అని వరమిచ్చాడు. అప్పటినుంచి ప్రతి సంవత్సరం భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు దేవతలూ, మహర్షులూ, సమస్త మానవులూ తమతమ శక్తికొలదీ వినాయకుని పూజించి, అభీష్టసిద్ధి పొందుతూ సుఖసంతోషాలతో వర్ధిల్లుతున్నారు.
ఘట్టం 18 (Step 18)

విఘ్నేశ్వరుని సంపూర్ణ మంగళ హారతులు

Sri Vighneswara Mangala Haarathulu

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

శ్రీ గణపతికి భక్తితో మంగళ హారతులు సమర్పించడం వల్ల సర్వ విఘ్నాలు తొలగి, గృహంలో లక్ష్మీదేవి కొలువై సకల శుభాలు, నిత్య మంగళం సిద్ధిస్తాయి.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

కుటుంబ సభ్యులందరూ భక్తిశ్రద్ధలతో లేచి నిలబడి, కర్పూర మరియు నెయ్యి దీపాలతో మంగళ హారతులు పాడుతూ స్వామివారికి హారతి సమర్పించాలి.

విఘ్నేశ్వరుని మంగళ హారతులు: శ్రీ శంభుతనయునకు సిద్ధిగణనాథునకు వాసిగల దేవతా వంద్యునకును । ఆనరస విద్యలకు ఆదిగురువైనట్టి భూసురోత్తమ లోకపోజ్యునకును ॥ జయ మంగళం ॥ నేరేడు మారేడు నెలవంక మామిడి దుర్వార చెంగల్వ ఉత్తరేణు వేరువేరుగా దెచ్చి । వేడ్కతో బూజింతు పర్వమున దేవగణపతికి నిపుడు ॥ జయ మంగళం ॥ సుస్థిరముగా భాద్రపద శుద్ధచవితియందు పొసగ సజ్జనులచే పూజ గొనుచు । శశి జూడరాదన్న జేకొంటి నొక వ్రతము పర్వమున దేవగణపతికి నిపుడు ॥ జయ మంగళం ॥ ఓ బొజ్జ గణపయ్య నీ బంటు నేనయ్య ఉండ్రాళ్ళమీదికి దండు పంపు! కమ్మని నెయ్యియును కడియ ముద్దపప్పును బొజ్జవిరుగగ దినుచు పొరలుకొనుచు ॥ జయ మంగళం ॥ వెండి పళ్ళాములోన వేయివేయి ముత్యాలు కొండలుగ నీలములు కలయబోసి । మెండగను హారమూ మెడనిండ వేసుకొని దండిగా నీకిత్తు ధవళారతి ॥ జయ మంగళం ॥ పువ్వులను నిను గొల్తు గంధాల నిను గొల్తు కస్తూరిని ఎప్పుడు నిను గొల్తు । ఏకచిత్తమ్మున పర్వమున దేవగణపతి నిపుడు ॥ జయ మంగళం ॥ ఏకదంతంబున ఎల్లగజవదనంబు బాగైన తొండంబు వలపు కదపు । జోకయిన మూషికము పరుగునెక్కాడుచు భవ్యుడగు దేవగణపతికి నిపుడు ॥ జయ మంగళం ॥ మంగళము మార్తాండతేజునకు మంగళము సర్వజ్ఞవందితునకు । మంగళము ముల్లోక మహితసంచారునకు మంగళము దేవగణపతికి నిపుడు ॥ జయ మంగళం నిత్య శుభమంగళం !!
ఘట్టం 19 (Step 19)

ఉద్వాసన మంత్రము & అక్షతారోపణ

Udvasana Mantram & Akshataropana

ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)

పూజా పరిసమాప్తి యందు స్వామివారికి వీడ్కోలు తెలుపుతూ 'ఉద్వాసన' చెప్పి, కల్పించిన దేవతను యథాస్థానమునకు ప్రార్థించాలి. ఈ మంత్రోచ్ఛారణతో పూజ పరిపూర్ణమై, సర్వజనులకు ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాలు ప్రాప్తిస్తాయి.

భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)

పూజాక్షతలను చేతిలోకి తీసుకుని స్వామివారికి నమస్కరించి, ఉద్వాసన మంత్రము చదివి, పూజాక్షతలను అక్షతారోపణగా శిరస్సుపై ధరించాలి. వినాయకుడిని కొద్దిగా ఉత్తర దిశగా కదిలించాలి.

ఉద్వాసన మంత్రము : యజ్ఞేన యజ్ఞమయజంత దేవాస్తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్ ! తేహనాకంమహిమానస్సచంతే యత్ర పూర్వేసాధ్యాస్సంతిదేవాః !! సర్వేజనాః సుఖినోభవంతు । సమస్త సన్మంగళాని భవంతు । శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకార్పణమస్తు ॥
v0.1.0 | Oct 21, 4:45 AM