శాస్త్రోక్త క్రమంలో పురోహితుడు స్వయంగా మీ ఇంట్లో ఉండి పూజ చేయిస్తున్న అనుభూతి! ప్రతి ఘట్టానికి అంతరార్థం, భక్తులు చేయవలసిన కర్తవ్యాలు, 21 పత్రాల ఆరోగ్య విశేషాలు, బహుళ కుటుంబాల సంకల్పం, సంపూర్ణ శమంతకోపాఖ్యాన కథ, మంగళ హారతులు & ఉద్వాసన.
మీరు ఇచ్చిన సంపూర్ణ శాస్త్రోక్త క్రమం ప్రకారం ప్రతి అడుగు పొందుపరచబడింది. ప్రతి ఘట్టంలో 'ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి?' మరియు 'భక్తులు ఏమి చేయాలి?' అనే స్పష్టమైన మార్గదర్శకత్వంతో పురోహితుని స్వరంతో వింటూ పూజను పూర్తి చేయండి.
ఘట్టం 1 (Step 1)
పూర్వ తయారీ & పాలవెల్లి మండప అలంకరణ
Purva Tayari & Mandapa Setup
ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)
పూజ ప్రారంభానికి ముందు గృహాన్ని, పరిసరాలను, మనస్సును శౌచము (శుభ్రత) చేసుకోవడం ప్రథమ ధర్మం. పాలవెల్లి, మామిడాకులు, రంగురంగుల పండ్లు, సుగంధ పత్రాలతో వినాయకుని మండపాన్ని సకల శోభాయమానంగా అలంకరించడం ద్వారా ఇంట్లో సాత్విక, దైవిక తరంగాలు ప్రసరిస్తాయి.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
ప్రాతఃకాలమే లేచి తలస్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. పీట వేసి, బియ్యం పోసి, తమలపాకులపై పసుపు వినాయకుడిని, వెనుక మట్టి విగ్రహాన్ని ఉంచాలి. పైన పాలవెల్లి కట్టి పత్రి, పండ్లతో అలంకరించుకోవాలి. కలశం ఏర్పాటు చేసుకుని, నైవేద్య పదార్థాలను సిద్ధం చేసుకోవాలి.
వినాయక చవితి రోజు ప్రాతఃకాలమే లేచి ఇంటిని శుభ్రం చేసుకుని, నీళ్ళతో కడగాలి. తరువాత ఇంటిలోని సభ్యులందరూ తలంటుకుని స్నానం చేసి, ఉతికిన బట్టలు ధరించాలి. గుమ్మాలను మామిడాకులతో అలంకరించుకోవాలి. వ్రతం చేయాలనుకునే ప్రదేశంలో పీట వేసి, పసుపుతో విఘ్నేశ్వరుని చేసి, తమలపాకుల చివర తూర్పు వైపుకుగానీ, ఉత్తరం వైపుకు గానీ ఉంచుకోవాలి. ఒక పళ్ళాంలో బియ్యం పోసుకుని వాటిపై తమలపాకులను పెట్టుకోవాలి.
పీటపై వినాయకుడి విగ్రహాన్ని ఉంచుకుని, పాలవెల్లికి పసుపు రాసి, కుంకుమ బొట్లు పెట్టి, దాన్ని విఘ్నేశ్వరుని తలపై వచ్చేలా తాళ్ళు కట్టి పైన కట్టుకోవాలి. పాలవెల్లిపై పత్రి వేసుకుని పాలవెల్లి నలువైపులా మొక్కజొన్న పొత్తులను కట్టుకుని, పళ్ళతో అలంకరించుకోవాలి. వినాయకుడికి ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములు, గారెలు, పాయసం మొదలైన పిండివంటలు చేసుకుని దగ్గర పెట్టుకోవాలి. వినాయకుడి ప్రతిమ ఎదురుగా పీటపై కొన్ని బియ్యం పోసుకుని దానిపై రాగి, వెండి లేదా మట్టి పాత్రకు పసుపు రాసి, పాత్రపై జాకెట్టు గుడ్డ వేసి, మామిడాకులు కొన్ని ఉంచి దానిపై కొబ్బరికాయ ఉంచి కలశం ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.
ఘట్టం 2 (Step 2)
వేద వాక్ ప్రార్థన & ప్రారంభ శ్లోకములు
Veda Vaak Prarthana & Opening Shlokas
ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)
ఏదైనా దైవ కార్యము ప్రారంభించే ముందు వేదవాక్కును ఆవాహన చేసి, పరమేశ్వరుని, పార్వతీదేవిని స్మరించడం వలన సర్వ శుభాలు, సకల జయాలు కలుగుతాయి.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
పూజ చేసేవారు నుదుట తిలకం ధరించి, పీటమీద తూర్పు ముఖంగా ప్రశాంతంగా కూర్చోవాలి. చేతులు జోడించి వేద మంత్రాన్ని, మంగళ శ్లోకాన్ని పఠించాలి.
విఘ్ననాశకుడైన వినాయకుని షోడశ నామాలతో స్తుతించడం, సూర్యాది నవగ్రహాల అనుకూలతను కోరడం వల్ల పూజలో ఎటువంటి ఆటంకాలు రాకుండా దైవానుగ్రహం లభిస్తుంది.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
పసుపుతో చేసిన వినాయకుడికి కుంకుమబొట్టు పెట్టాలి. చేతిలోకి అక్షతలు, పువ్వులు తీసుకుని పసుపు గణపతి దగ్గర తాంబూలం సమర్పించాలి. అక్షతలు వేస్తూ నవగ్రహ అనుకూలతను ప్రార్థించాలి.
పూజా స్థలంలో ఉన్న నకారాత్మక శక్తులను, దుష్ట తరంగాలను తొలగించి, ప్రాణవాయువును నియంత్రించడం ద్వారా మనస్సును ఏకాగ్రతలో ఉంచుకోవడానికి భూతోచ్చాటన, ప్రాణాయామం చేస్తారు.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
కొన్ని అక్షతలు చేతిలోకి తీసుకుని వాసన చూడాలి. భార్య ఎడమచేతి పక్కనుంచి వెనక్కు వదలాలి, భర్త మరియు మిగతా వారు కుడిచేతి పక్కనుంచి వెనక్కు వదలాలి. తరువాత ప్రశాంతంగా ప్రాణాయామం చేయాలి.
ఉత్తిష్ఠంతు భూతపిశాచాః ఏతే భూమిభారకాః ।
ఏతేషా మవిరోధేన బ్రహ్మకర్మ సమారభే ॥
(అక్షతలు వాసన చూసి, భార్య ఎడమచేతి పక్కనుంచి వెనక్కు వదలాలి. మిగతా వాళ్ళు కుడిచేతి పక్కనుంచి వెనక్కు వదలాలి. తరువాత ప్రాణాయామం చేయాలి)
ఘట్టం 6 (Step 6)
దీపారాధన & దేవతా నమస్కారములు
Deeparadhana & Devata Namaskaram
ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)
దీపం పరబ్రహ్మ స్వరూపం. దీపజ్యోతిని వెలిగించి లక్ష్మీనారాయణులు, ఉమామహేశ్వరులు, గురుదేవులకు నమస్కరించడం వల్ల సకల దేవతల ఆశీస్సులు లభిస్తాయి.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
దీపం వెలిగించి, పువ్వులు, అక్షతలు వేసి నమస్కారం చేయాలి. క్రింది మంత్రాలు చదువుతూ పువ్వులు, అక్షతలను పసుపు గణపతిపై వేయాలి.
Maha Sankalpam: 10 Regional Coordinates & Dedicated Narration
ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)
సంకల్పం అంటే దృఢమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రతిజ్ఞ. దేశ, కాల, ప్రాంత, గోత్ర నామాలను మరియు మన సకల కోరికలను భగవంతునికి నివేదించి పూజా ఫలాన్ని పొందే పవిత్ర ఘట్టం.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
కుటుంబ సభ్యులందరూ చేతిలో అక్షతలు, ఉద్ధరిణెడు నీళ్ళు ఉంచుకోవాలి. మీ ప్రాంతాన్ని ఎంచుకోండి. సంకల్ప మంత్రం చివరిలో 'కరిష్యే' అంటూ ఆ అక్షతలను, నీటిని తాంబూల పళ్ళెంలో వదలాలి.
10 ప్రముఖ తెలుగు/భారత ప్రాంతాలు
ఎంచుకున్న ప్రాంతం: కృష్ణా - గోదావరి మధ్య ప్రాంతం (సాధారణ సంకల్పం - Dedicated File)
మట్టి ప్రతిమలోనికి సాక్షాత్తు వినాయకుని దివ్య చైతన్యాన్ని ఆహ్వానించి, 16 రకాల రాజోపచారాలతో ఆరాధించడం వలన అష్టైశ్వర్యాలు, సకల కార్యానుకూలత సిద్ధిస్తాయి.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
మట్టి గణపతి విగ్రహం వద్ద అక్షతలు వేస్తూ ప్రాణప్రతిష్ఠ చేయాలి. అనంతరం ధ్యానం, ఆవాహనం, ఆసనం, అర్ఘ్యం, పాద్యం, ఆచమనీయం, మధుపర్కం, పంచామృత స్నానం, శుద్ధోదక స్నానం, వస్త్రం, యజ్ఞోపవీతం, గంధం, అక్షతలు, పుష్పాలు, సింధూరం, పుష్పమాలలు సమర్పించాలి.
వినాయకుని పాదాల నుండి శిరస్సు వరకు సమస్త దివ్య అంగాలను పూలక్షతలతో అర్చించడం ద్వారా మన శరీరంలోని నవరంధ్రాలు, నాడీమండలం పవిత్రమై సంపూర్ణ ఆరోగ్యం కలుగుతుంది.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
పురోహితుడు ఒక్కొక్క నామం పలుకుతుండగా భక్తులు పువ్వులు లేదా అక్షతలు తీసుకుని వినాయకుని పాదాలు, మోకాళ్ళు, కడుపు, హృదయం, కంఠం, ముఖం, కన్నులు, లలాటం, శిరస్సు వద్ద భక్తితో సమర్పించాలి.
21 రకాల పత్రాల విశిష్టత, ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు & గృహ రక్షణ
Significance of 21 Sacred Leaves, Botanical Profiles & Home Health Advantages
🌿 వినాయక పూజలో 21 పత్రాల ఆధ్యాత్మిక & శాస్త్రీయ సంబంధం: వర్షాకాలంలో (భాద్రపద మాసం) వాతావరణంలో తేమ పెరిగి రకరకాల బ్యాక్టీరియా, వైరస్లు, విష కీటకాలు ప్రబలి వ్యాధులు వస్తాయి. మన పూర్వీకులు ప్రకృతిలోని 21 దివ్య ఔషధ గుణాలున్న మొక్కలను గుర్తించి, పూజ పేరుతో వాటిని స్పృశించి, వాసన పీల్చి, గృహంలో ఉంచుకునేలా శాస్త్రోక్త విధానాన్ని రూపొందించారు.
🏡 ఇంట్లో ఉంచడం వలన లాభం: ఈ 21 పత్రాల నుండి వెలువడే సహజ పరిమళాలు (Essential Volatile Oils) గాలిలోని విష కాలుష్యాలను హరించి, సహజమైన ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్గా, దోమలు-కీటక నివారిణిగా పనిచేసి కుటుంబానికి సంపూర్ణ ఆరోగ్య రక్షణ కల్పిస్తాయి.
ఘట్టం 13 (Step 13)
గణేశ అష్టోత్తర శతనామ స్తోత్రము & నామావళి
Ashtottara Shatanama Stotram & Namavali
ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)
108 దివ్య నామాలతో స్వామిని కీర్తించడం వల్ల పూర్వజన్మ పాపాలు, గ్రహ పీడలు తొలగిపోయి సకల ఐశ్వర్యాలు కలుగుతాయి.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
చేతిలో పువ్వులు, అక్షతలు ఉంచుకుని పురోహితుడు నామం పలికిన వెంటనే 'నమః' అంటూ స్వామివారి పాదాల వద్ద పువ్వును సమర్పించాలి. బిల్వపత్రం సమర్పించి నమస్కరించాలి.
సాంబ్రాణి ధూపం, ఆవునెయ్యి దీపం పరమ పవిత్రమైనవి. ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములు, పిండివంటలు, పానకం, వడపప్పు నివేదించి ప్రాణాహుతి మంత్రాలు చదవడం వల్ల అన్నదోషాలు నివారింపబడి ధాన్యలక్ష్మి అనుగ్రహిస్తుంది.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
అగరువత్తుల ధూపం, దీపం చూపించాలి. పిండివంటలు, అన్నం, పానకం, వడపప్పు, కుడుములు, ఉండ్రాళ్ళు, కొబ్బరికాయ, అరటిపండ్లు స్వామి ముందుంచాలి. గాయత్రీ మంత్రంతో నైవేద్యంపై నీళ్ళు చల్లాలి. సత్యం త్వర్తేన అంటూ నైవేద్యం చుట్టూ నీరు తిప్పాలి. అయిదు వేళ్ళతో నైవేద్యాన్ని స్వామికి చూపిస్తూ పంచ ప్రాణ మంత్రాలు సమర్పించాలి.
కర్పూర నీరాజనం అహంకారాన్ని భస్మం చేసి దైవ తేజాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఆత్మప్రదక్షిణ సమస్త పాపాలను హరించి అభీష్ట సిద్ధిని కలిగిస్తుంది.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
తాంబూలాన్ని వినాయకుడి ముందు ఉంచాలి. లేచి నిల్చుని కర్పూర హారతి ఇచ్చి, హారతి చుట్టూ నీరు వదిలి కళ్ళకు అద్దుకోవాలి. చేతిలో పువ్వులు అక్షతలు తీసుకుని మంత్రపుష్పం సమర్పించాలి. ఆత్మప్రదక్షిణలు చేసి సాష్టాంగ నమస్కారం చేయాలి. అనంతరం చేతిలో అక్షతలు, నీరు తీసుకుని 'మంత్రహీనం క్రియాహీనం' అంటూ భగవదర్పణం చేయాలి.
దండకం భక్తిరస ప్రపూర్ణమైన స్తోత్రము. వినాయకుని శూర్పకర్ణాలు, లంబోదరము, ఆయన ఇష్టపడే పిండివంటలను కీర్తిస్తూ దండకం చదవడం వల్ల విశేషమైన సంప్రీతి, సర్వాభీష్ట సిద్ధి లభిస్తాయి.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
భక్తులందరూ చేతులు జోడించి నమస్కార ముద్రలో నిలబడి దండకాన్ని భక్తితో శ్రవణం చేయాలి.
శ్రీ పార్వతీపుత్ర! లోకత్రయీస్తోత్ర! కాత్యాయనీనాథ సంజాత! స్వామీ శివా! సిద్ధివిఘ్నేశ! నీ పాదపద్మంబులన్ భక్తితో నెంచి నీదు సత్పుణ్యచారిత్ర భద్రేభవక్త్ర మహాకాయ కంఠంబు నీబొజ్జ నీమోము నీ మౌళి బాలేందు ఖండంబు నీ నాలుగు హస్తంబులు న్నీ కరాళంబు నీ పెద్ద వక్త్రంబు దంతంబు నీ పాద హస్తంబు లంబోదరంబున్ సదా మూషికాశ్వంబు నీ మందహాసంబు నీ చిన్ని తొండంబు నీ గుజ్జు రూపంబు నీ శూర్పకర్ణంబు నీ నాగయజ్ఞోపవీతంబు నీ భవ్యరూపంబు దర్శించి హర్షించి సంప్రీతి మ్రొక్కంగ శ్రీగంధమున్ గుంకుమం బక్షతల్ జాజులున్ చంపకంబుల్ తగన్ నీ మొల్లలు న్మంచి చేమంతులున్ తెల్ల గన్నేరులున్ మంకెనల్ పొన్నలున్ పువ్వులున్ మంచి దూర్వంబులన్ దెచ్చి శాస్త్రోక్తరీతిన్ సమర్పించి పూజించి సాష్టాంగమున్ జేసి విఘ్నేశ్వరా నీకు టెంకాయ పొన్నంటి పండ్లున్ మరిన్ మంచివౌ ఇక్షుఖండంబులన్ రేగుబండ్లప్పడాల్ వడల్ నేతి బూరెల్ మరిన్ గోధుమప్పంబుల్ న్వడల్ పునుగులన్ గారెలున్ చొక్కమౌ చల్మిడిన్ బెల్లమున్ తేనెయుం జున్ను బాలాజ్యమున్నాను బియ్యంబు చామ్రంబు బిల్వంబు కుడుముల్ వడపప్పు పానకంబున్ మేల్ ఫలముల్ పళ్ళామందుంచి నైవేద్యమునర్పించి నీరాజనంబున్ నమస్కారముట్టేసి విఘ్నేశ్వరా నిన్ను బూజింపకే యన్యదైవంబులన్ బ్రార్థన ల్పేయుటల్ కాంచనం బోల్లకే యున్ముడా గోరుచందంబు గాదే! మహాదేవ యో భక్తమందార యో సుందరాకార యో భాగ్య గంభీర యో దేవచూడామణీ లోకరక్షామణీ బంధుచింతామణీ స్వామి నిన్నెంచ నేనంత నీ దాస దాసాది దాసుండ శ్రీ దొంతరాజాన్వయుండ రామాభిధానుండ నన్నిప్పుడు చేపట్టి సుశ్రేయునిం జేసి శ్రీమంతుగన్ జూచి హృత్పద్మ సింహాసనారూఢతన్ నిల్చి కాపాడుటే కాదయ నిన్ గొల్చి ప్రార్థించు భక్తాళికిన్ కొంగు బంగారమై కంటికిన్ రెప్పవై బుద్ధియున్ విద్యయున్ పాడియున్ పుత్రపౌత్రాభివృద్ధిన్ దగన్ గల్గగా జేసి పోషించు మంటిన్ గృపన్ గావుమంటిన్ మహాత్మా యివే వందనంబుల్ శ్రీగణేశా నమస్తే నమస్తే నమః ॥
సంపూర్ణ శమంతకోపాఖ్యానం (Unabridged Full Story)
ఘట్టం 17. శ్రీ వినాయక వ్రత కథ (సంపూర్ణ కథా పఠనం)
కథ ప్రారంభించే ముందు కుటుంబ సభ్యులందరూ చేతిలో కొన్ని అక్షతలు ఉంచుకోవాలి. కథ పూర్తయిన తర్వాత ఆ అక్షతలను శిరస్సుపై ధరించాలి.
1శ్రీ వినాయక వ్రత కథా ప్రారంభం & పూర్వరంగం
వ్రతకథ చదివేవారు, పూజలో కూర్చున్నవాళ్ళు ముందు కొన్ని అక్షతలు చేతిలో ఉంచుకోవాలి. కథ పూర్తయిన తరువాత వాటిని శిరస్సుపై వేసుకోవాలి.
పూర్వం చంద్రవంశానికి చెందిన ధర్మరాజు జ్ఞాతుల వలన సిరిసంపదలన్నీ పోగొట్టుకున్నాడు. భార్యతోనూ, తమ్ములతోనూ వనవాసం చేస్తూ ఒకనాడు నైమిశారణ్యానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ శౌనకాది ఋషులకు అనేక పురాణ రహస్యాలను బోధిస్తున్న సూతమహామునిని దర్శించి, నమస్కరించి "ఋషివర్యా! మేము రాజ్యాధికారాన్నీ, సమస్త వస్తు వాహనాలనూ పోగొట్టుకున్నాం. ఈ కష్టాలన్నీ తీరి, పూర్వవైభవం పొందేలా ఏదైనా సులభమైన వ్రతాన్ని చెప్పండి" అని ప్రార్థించాడు.
అప్పుడు సూతుడు ధర్మరాజుకు... వినాయకవ్రతం చేస్తే కష్టాలు తొలగిపోయి, సమస్త సౌఖ్యాలు కలుగుతాయంటూ ఇలా చెప్పసాగాడు:
"ఒకసారి కుమారస్వామి పరమశివుణ్ణి దర్శించి 'తండ్రీ! మానవులు ఏ వ్రతం చేయడం వలన వంశవృద్ధిని పొంది, సమస్త కోరికలూ తీరి, సకల శుభాలనూ విజయాలనూ, వైభవాలనూ పొందగలుగుతారో అటువంటి వ్రతాన్ని చెప్పండి' అని కోరాడు.
అందుకు శివుడు 'నాయనా! సర్వసంపత్కరము, ఉత్తమము, ఆయుష్కామ్యార్థ సిద్ధిప్రదమూ అయిన వినాయక వ్రతమనేదొకటుంది. దీన్ని భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు ఆచరించాలి. ఆ రోజు ఉదయమే నిద్రలేచి స్నానం చేసి, నిత్యకర్మలు నెరవేర్చుకుని తమ శక్తి మేరకు బంగారంతోగానీ, వెండితోగానీ లేదా మట్టితోగానీ విఘ్నేశ్వరుడి బొమ్మను చేసి, తమ ఇంటికి ఉత్తర దిక్కులో బియ్యాన్ని పోసి మండపాన్ని నిర్మించి, అష్టదళ పద్మాన్ని ఏర్పరచాలి. అందులో గణేశుని ప్రతిమను ప్రతిష్టించాలి. అనంతరం శ్వేతగంధాక్షతలు, పుష్పాలు, పత్రాలతో పూజించి, ధూపదీపాలను, వెలగ, నేరేడు మొదలైన ఫలములను రకమునకు ఇరవై ఒకటి చొప్పున నివేదించాలి. నృత్య, గీత, వాద్య, పురాణ పఠనాదులతో పూజను ముగించి యథాశక్తి వేదవిదులైన బ్రాహ్మణులకి దక్షిణ, తాంబూలాదులు ఇవ్వాలి. బంధుజనంతో కలిసి భక్ష్య భోజ్యాదులతో భోజనం చేయాలి. మరునాడు ఉదయం స్నానసంధ్యలు పూర్తిచేసుకుని గణపతికి పునఃపూజ చేయాలి. విప్రులను దక్షిణ తాంబూలాలతో తృప్తులను చేయాలి. ఈ విధంగా ఎవరైతే వినాయక వ్రతాన్ని చేస్తారో వాళ్ళకి గణపతి ప్రసాదం వలన సకల కార్యాలూ సిద్ధిస్తాయి. అన్ని వ్రతాల్లోకీ అత్యుత్తమమైన ఈ వ్రతం త్రిలోక ప్రసిద్ధమై దేవముని గంధర్వాదులందరిచేతా ఆచరింపబడింది' అని పరమశివుడు కుమారస్వామికి చెప్పాడు.
కనుక ధర్మరాజా, నువ్వు కూడా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించినట్టయితే నీ శత్రువులను జయించి సమస్త సుఖాలనూ పొందుతావు. గతంలో విదర్భ యువరాణి దమయంతి ఈ వ్రతం చేయడం వల్లనే తాను ప్రేమించిన నలమహారాజును పెళ్లాడగలిగింది. శ్రీకృష్ణుడంతటివాడు ఈ వ్రతం చేయడం వల్లనే శమంతకమణితో బాటుగా జాంబవతీ సత్యభామలనే ఇద్దరు కన్యామణులను కూడా పొందగలిగాడు. ఆ కథ చెబుతాను విను' అంటూ ఇలా చెప్పసాగాడు.
2గజాసుర వధ & వినాయకోత్పత్తి
పూర్వం గజముఖుడయిన గజాసురుడు శివుడికోసం తపస్సు చేశాడు. అతని తపస్సుకు మెచ్చి పరమశివుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమన్నాడు. గజాసురుడు 'స్వామీ నువ్వు నా ఉదరమందే నివశించాలి' అని కోరాడు. దాంతో భక్తసులభుడైన శివుడు అతడి కుక్షియందు ఉండిపోయాడు. జగన్మాత పార్వతి భర్తను వెదుకుతూ ఆయన గజాసురుని కడుపులో ఉన్నాడని తెలుసుకుంది. ఆయన్ను దక్కించుకునే ఉపాయం కోసం శ్రీమహావిష్ణువును ప్రార్థించింది. శ్రీహరి బ్రహ్మాది దేవతలను పిలిపించి చర్చించాడు. గజాసుర సంహారానికి గంగిరెద్దు మేళమే తగినదని నిర్ణయించారు.
నందీశ్వరున్ని గంగిరెద్దుగా అలంకరించారు. బ్రహ్మాది దేవతలందరూ తలకొక వాయిద్యాన్ని ధరించారు. మహావిష్ణువు చిరుగంటలు, సన్నాయిలు ధరించాడు. గజాసుర పురానికి వెళ్లి గంగిరెద్దును ఆడిస్తుండగా గజాసురుడు విని, వారిని పిలిపించి తన భవనం ఎదుట గంగిరెద్దును ఆడించమని కోరాడు. బ్రహ్మాది దేవతలు రసరమ్యంగా వాద్యాలను వాయిస్తుండగా జగన్నాటక సూత్రధారియైన హరి చిత్రవిచిత్రంగా గంగిరెద్దును ఆడించాడు.
గజాసురుడు పరమానందభరితుడై ఏమి కావాలో కోరుకోండి... ఇస్తాను అని అన్నాడు. అంతట శ్రీహరి గజాసురున్ని సమీపించి 'ఇది శివుని వాహనమైన నంది, శివుణ్ణి కనుగొనడానికి వచ్చింది. శివుణ్ణి అప్పగించు' అని కోరాడు. ఆ మాటలకు గజాసురుడు నివ్వెరపోయాడు. వచ్చినవాడు రాక్షసాంతకుడైన శ్రీహరి అని తెలుసుకున్నాడు. తనకు మరణం నిశ్చయమనుకున్నాడు. తన గర్భంలో ఉన్న పరమేశ్వరుణ్ణి ఉద్దేశించి 'స్వామీ నా శిరస్సును త్రిలోక పూజ్యముగా చేసి, నా శరీరాన్ని నువ్వు ధరించు' అని ప్రార్థించాడు. తన గర్భంలో ఉన్న శివుణ్ణి తీసుకోవచ్చునని విష్ణుమూర్తికి అంగీకారం తెలియజేశాడు. అంత శ్రీహరి నందిని ప్రేరేపించగా, నంది తన కొమ్ములతో గజాసురుని ఉదరాన్ని చీల్చాడు. బ్రహ్మాది దేవతలకు వీడ్కోలు చెప్పి శ్రీహరి వైకుంఠానికి వెళ్ళగా, శివుడు నందినెక్కి కైలాసానికి వెళ్ళాడు.
వినాయకోత్పత్తి:
కైలాసంలో పార్వతి భర్త రాకను గురించి విని సంతోషించింది. స్వాగతం చెప్పేందుకు స్నానాలంకార ప్రయత్నంలో తనకై ఉంచిన నలుగుపిండితో పరధ్యానముగా ఒక ప్రతిమను చేసింది. అది చూడముచ్చటైన బాలుడుగా కనిపించింది. దానికి ప్రాణం పోయాలనిపించి, తన తండ్రి ద్వారా పొందిన మంత్రంతో ఆ ప్రతిమకు ప్రాణప్రతిష్ట చేసింది. ఆ దివ్యసుందరుని వాకిట్లో ఉంచి, ఎవరినీ లోనికి రానివ్వరాదని చెప్పి లోపలకు వెళ్ళింది.
కాసేపటికి శివుడు వచ్చాడు. వాకిట్లో ఉన్న బాలుడు పరమశివుణ్ణి అభ్యంతర మందిరంలోనికి పోనివ్వకుండా అడ్డుకున్నాడు. తన ఇంట్లో తనకే అవరోధమా అని శివుడు కోపంతో రగిలిపోయాడు. రౌద్రంతో ఆ బాలుని శిరచ్ఛేదం చేసి, లోపలికి వెళ్ళాడు. శివపార్వతుల సంభాషణల మధ్య ద్వారం దగ్గరి బాలుడి గురించి మాటలు దొర్లాయి. శివుడు తాను ఆ బాలుడి శిరస్సు వధించినట్లు తెలిపాడు. విషయం తెలుసుకున్న పార్వతి విలపించింది. శివుడు కూడా చింతించాడు. వెంటనే తనవద్దనున్న గజాసురుని శిరస్సును ఆ బాలుడి మొండేనికి అతికించి ఆ శిరస్సుకు శాశ్వతత్వాన్ని త్రిలోక పూజ్యతను కలిగించాడు. గణేశుడు గజాననుడై, శివపార్వతుల ముద్దులపట్టియైనాడు. ఆ తరువాత శివపార్వతులకు కుమారస్వామి జన్మించాడు.
3విఘ్నాధిపత్యం & చంద్రుని పరిహాసం
ఒకనాడు దేవతలు, మునులు, మానవులు, పరమేశ్వరుని సేవించి విఘ్నములకు ఒక అధిపతిని ఇమ్మని కోరారు. గజాననుడు తాను జ్యేష్ఠుడను గనుక ఆధిపత్యం తనకు ఇమ్మని కోరాడు. గజాననుడు మరుగుజ్జువాడు, అనర్హుడు, అసమర్థుడు కాబట్టి ఆధిపత్యం తనకే ఇవ్వాలని కుమారస్వామి తండ్రిని వేడుకున్నాడు.
అందుకు శివుడు తన కుమారులనుద్దేశించి 'మీ ఇరువురిలో ఎవరు ముల్లోకములలోని పవిత్ర నదులన్నింటిలో స్నానంచేసి ముందుగా నా వద్దకు వస్తారో వారికి ఈ ఆధిపత్యం లభిస్తుంద'ని చెప్పాడు. అంత కుమారస్వామి తన వాహనం నెమలిపై వెంటనే బయలుదేరాడు. గజాననుడు అచేతనుడయ్యాడు. మందగమనుడైన తాను తన వాహనం అయిన ఎలుకపై ముల్లోకాల్లోని నదులన్నింటిలో వేగంగా స్నానం చేసి రావడం కష్టసాధ్యమనీ తరుణోపాయం చెప్పమనీ తండ్రిని వేడుకున్నాడు.
వినాయకుని బుద్ధి సూక్ష్మతకు మురిసిపోయిన శివుడు నారాయణ మంత్రాన్ని అనుగ్రహించాడు. నారములు అనగా జలములు, జలములన్నీ నారాయణుని ఆధీనములు. అంటే నారాయణ మంత్రం ఆధీనంలో ఉంటాయి. వినాయకుడు ఆ మంత్రం చదువుతూ తల్లిదండ్రుల చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేయడం ప్రారంభించాడు. ఆ మంత్రం ప్రభావాన ప్రతి తీర్థంలోనూ కుమారస్వామి కన్నా ముందే వినాయకుడు ప్రత్యక్షం కావడం ప్రారంభించాడు. ఇలా మూడుకోట్ల యాభైలక్షల నదులలో వినాయకుడే ముందుగా స్నానమాచరించడం చూసి కుమారస్వామి ఆశ్చర్యపడి కైలాసానికి వెళ్ళాడు. తండ్రి పక్కన ఉన్న గజాననున్ని చూసి, నమస్కరించి 'తండ్రీ, అన్నగారి మహిమ తెలియక ఆధిపత్యం అడిగాను, క్షమించండి. ఈ ఆధిపత్యం అన్నగారికే ఇవ్వండి' అని ప్రార్థించాడు.
చంద్రుని పరిహాసం & శాపం:
అంత పరమేశ్వరుడు భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు గజాననునికి విఘ్నాధిపత్యం ఇచ్చాడు. ఆనాడు సర్వదేశస్థులు విఘ్నేశ్వరునికి కుడుములు, ఉండ్రాళ్ళు మొదలైన పిండివంటలు, టెంకాయలు, తేనె, అరటిపండ్లు, పానకం, వడపప్పు మొదలైనవి సమర్పించి పూజించగా విఘ్నేశ్వరుడు సంతుష్టుడై కొన్ని భక్షించి, కొన్ని వాహనమునకిచ్చి, కొన్ని చేత ధరించి సూర్యాస్తమయ వేళకు కైలాసానికి వెళ్ళి తల్లిదండ్రులకు ప్రణామం చేయబోయాడు.
ఉదరం భూమికానిన చేతులు భూమికానవు, చేతులు భూమికానిన ఉదరం భూమికానదు ఈ విధంగా ఇబ్బంది పడుతుండగా, శివుని శిరస్సులో ఉన్న చంద్రుడు వినాయకుడి అవస్థ చూసి గర్వంతో నవ్వాడు. రాజదృష్టి సోకిన రాళ్ళు కూడా నుగ్గవుతాయి అన్నట్లు విఘ్నదేవుని ఉదరం పగిలి, లోపలున్న కుడుములన్నీ ఆ ప్రదేశంలో పడి వినాయకుడు మృతి చెందాడు. అది చూసి పార్వతీదేవి తీవ్ర ఆగ్రహంతో చంద్రుని 'పాపాత్ముడా! నీ దృష్టి తగిలి నా కుమారుడు మరణించాడు కాబట్టి నిన్ను చూసినవారు పాపాత్ములై నీలాపనిందలు పొందుదురుగాక' అని శపించింది.
(ఇక్కడ ఒక కొబ్బరికాయ కొట్టి నీళ్ళు వినాయక విగ్రహంపై చల్లాలి).
4ఋషిపత్నులకు నీలాపనిందలు & శాప విముక్తి
ఆ సమయంలో సప్తమహర్షులు యజ్ఞం చేస్తూ తమ భార్యలతో అగ్నిప్రదక్షిణం చేస్తున్నారు. అగ్నిదేవుడు ఋషిపత్నులను మోహించి శాపభయంతో అశక్తుడై క్షీణించడం ప్రారంభించాడు. అగ్ని భార్యయైన స్వాహాదేవి అది గ్రహించి అరుంధతి రూపము కాక, మిగిలిన ఋషిపత్నుల రూపం ధరించి పతిని సంతోషపెట్టేందుకు ప్రయత్నించింది.
అగ్ని దేవునితో ఉన్నది తమ భార్యలేనని శంకించి, ఋషులు తమ భార్యలను విడనాడారు. ఋషిపత్నులు చంద్రుని చూడటం వల్లే వారికి ఈ నీలాపనింద కలిగింది. ఋషిపత్నులకు వచ్చిన ఆపదను దేవతలూ, మునులూ పరమేశ్వరునికి తెలుపగా, అతడు అగ్నిహోత్రుని భార్యయే ఋషిపత్నుల రూపం ధరించిందని చెప్పి ఋషులను సమాధానపరిచాడు.
అప్పుడు బ్రహ్మ కైలాసానికి వచ్చి, మృతుడై పడియున్న విఘ్నేశ్వరుని బతికించాడు. అంత దేవాదులు 'పార్వతీ, నీ శాపంవల్ల ముల్లోకాలకూ కీడు వాటిల్లుతోంది. నీ శాపాన్ని ఉపసంహరించుకో'మని ప్రార్థించారు. 'భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు మాత్రమే చంద్రుని చూడరాదు' అని శాపాన్ని సడలించింది పార్వతీదేవి.
ద్వాపరయుగంలో భాద్రపద శుద్ధ చవితినాటి రాత్రి క్షీరప్రియుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఆకాశం వంక చూడకుండా గోశాలకు వెళ్లి పాలు పిదుకుతున్నాడు. అనుకోకుండా పాలగిన్నెలో చంద్రుని ప్రతిబింబాన్ని చూసి 'అయ్యో... నాకు ఎలాంటి అపనింద రానున్నదో' అని చింతించాడు.
కొన్నాళ్ళకు సత్రాజిత్తు సూర్యుని వరంతో శమంతకమణిని సంపాదించి ద్వారకా పట్టణానికి శ్రీకృష్ణ దర్శనార్థమై వెళ్ళాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఆ మణిని రాజుకి ఇవ్వవలసిందని, దానితో రాజ్యాభివృద్ధి జరుగుతుందని కోరగా, సత్రాజిత్తు ఇంతటి మహిమ కలిగిన శమంతకమణిని ఇవ్వడానికి నిరాకరించాడు.
తరువాత ఒకరోజు సత్రాజిత్తు తమ్ముడు ప్రసేనుడు ఆ మణిని మెడలో ధరించి వేటకు వెళ్ళాడు. ఒక సింహం దానిని మాంసపు ఖండమని భావించి ప్రసేనుడిని సంహరించి మణిని తీసుకుని పోతుండగా, ఒక భల్లూకం (జాంబవంతుడు) ఆ సింహాన్ని చంపి, మణిని తన కుమార్తె జాంబవతికి ఉయ్యాలలో ఆడుకోవడానికి ఇచ్చాడు.
మరునాడు మణికోసం శ్రీకృష్ణుడే తన తమ్ముడిని సంహరించి మణిని అపహరించాడని సత్రాజిత్తు ద్వారకానగరమంతా చాటించాడు. అది విన్న శ్రీకృష్ణుడు చవితి చంద్రున్ని చూసిన దోష ఫలమే ఇది అని గ్రహించాడు. ఆ నీలాపనిందను బాపుకోవడానికి బంధుమిత్రసమేతుడై అడవికి వెళ్ళగా, అక్కడ ఒకచోట ప్రసేనుని కళేబరం, సింహం కాలిజాడలు, ఎలుగుబంటి అడుగుజాడలు కనిపించాయి.
ఆ దారినే వెళుతూ ఒక పర్వత గుహద్వారాన్ని చూసి శ్రీకృష్ణుడు తనవారందరినీ అక్కడే ఉండమని చెప్పి ఒక్కడే గుహ లోపలికి వెళ్ళాడు. అక్కడ ఉయ్యాలలో ఊగుతున్న మణిని చూశాడు. దాన్ని తీసుకుని వెనుతిరుగుతుండగా ఉయ్యాలలో ఉన్న బాలిక భయంతో ఏడవడం మొదలుపెట్టింది. అది చూసి క్రోధంతో జాంబవంతుడు కృష్ణుడితో తలపడ్డాడు.
ఇద్దరి మధ్యా ఇరవై ఎనిమిది రోజుల పాటు నిరవధికంగా భీకర యుద్ధం జరిగింది! బండరాళ్ళతో, వృక్షాలతో, ముష్టిఘాతాలతో ఇరువురూ ఒకరిని ఒకరు తాకించుకున్నారు. చివరకు అలసిపోయిన జాంబవంతుడు తనను ఓడిస్తున్నది సాక్షాత్తు త్రేతాయుగపు శ్రీరామచంద్రుడే అని దివ్యదృష్టితో తెలుసుకుని:
'దేవా! త్రేతాయుగంలో నామీద వాత్సల్యంతో నన్ను వరం కోరుకోమన్నావు. నీతో ద్వంద్వయుద్ధం చేయాలని కోరుకున్నాను. అప్పట్నుంచీ నీ నామస్మరణే చేస్తూ యుగాలు గడిపాను. ఇన్నాళ్ళకు నా కోరిక నెరవేరింది' అంటూ చేతులెత్తి ప్రార్థించాడు.
శ్రీకృష్ణుడు చిరునవ్వుతో 'జాంబవంతా! శమంతకమణిని అపహరించినట్లు నాపై అకారణ ఆరోపణ వచ్చింది. ఆ నింద బాపుకోవడానికే మణికోసం ఇలా వచ్చాను' అని తెలిపాడు. జాంబవంతుడు పరమానందంతో శ్రీకృష్ణునికి శమంతకమణితోపాటు తన గారాల కూతురైన జాంబవతిని కానుకగా ఇచ్చి సమర్పించాడు.
శ్రీకృష్ణుడు ద్వారకానగరానికి తిరిగి వచ్చి సత్రాజిత్తును రప్పించి, సభామధ్యంలో పిన్నపెద్దలను ఒకచోట చేర్చి సమగ్ర వృత్తాంతాన్ని తెలియజేశాడు. శమంతకమణిని సత్రాజిత్తుకి తిరిగి ఇచ్చేశాడు. దాంతో సత్రాజిత్తు తీవ్ర పశ్చాత్తాపంతో కుమిలిపోయి 'అయ్యో! దైవసమానుడైన శ్రీకృష్ణునిపై లేనిపోని నిందమోపి ఎంతటి మహాపరాధం చేశాను' అని విలపించి, ప్రాయశ్చిత్తంగా శమంతకమణితోపాటు తన కుమార్తె అయిన సత్యభామను భార్యగా స్వీకరించమని శ్రీకృష్ణుడిని వేడుకున్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఒక శుభముహూర్తాన జాంబవతీ, సత్యభామలను ఇరువురినీ ధర్మపత్నులుగా వివాహమాడాడు.
శాప విముక్తి ఫలశ్రుతి:
అప్పుడు దేవాదులు, మహర్షులు శ్రీకృష్ణుణ్ణి దర్శించి 'స్వామీ! మీరు సర్వసమర్థులు కనుక మీపై వచ్చిన నీలాపనిందను బాపుకోగలిగారు, మావంటి సామాన్యుల పరిస్థితి ఏమిటి?' అని ప్రార్థించారు.
అంతట శ్రీకృష్ణ భగవానుడు:
'భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థినాడు ప్రమాదవశాత్తు చంద్రుణ్ణి చూసినవాళ్ళు, ఈ గణపతిని భక్తితో పూజించి, ఈ సంపూర్ణ శమంతకమణి కథను విని, పూజాక్షతలు తలపై చల్లుకుంటే ఎటువంటి నీలాపనిందలు పొందరు!' అని వరమిచ్చాడు.
అప్పటినుంచి ప్రతి సంవత్సరం భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు దేవతలూ, మహర్షులూ, సమస్త మానవులూ తమతమ శక్తికొలదీ వినాయకుని పూజించి, అభీష్టసిద్ధి పొందుతూ సుఖసంతోషాలతో వర్ధిల్లుతున్నారు.
ఘట్టం 18 (Step 18)
విఘ్నేశ్వరుని సంపూర్ణ మంగళ హారతులు
Sri Vighneswara Mangala Haarathulu
ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? (Significance)
శ్రీ గణపతికి భక్తితో మంగళ హారతులు సమర్పించడం వల్ల సర్వ విఘ్నాలు తొలగి, గృహంలో లక్ష్మీదేవి కొలువై సకల శుభాలు, నిత్య మంగళం సిద్ధిస్తాయి.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
కుటుంబ సభ్యులందరూ భక్తిశ్రద్ధలతో లేచి నిలబడి, కర్పూర మరియు నెయ్యి దీపాలతో మంగళ హారతులు పాడుతూ స్వామివారికి హారతి సమర్పించాలి.
పూజా పరిసమాప్తి యందు స్వామివారికి వీడ్కోలు తెలుపుతూ 'ఉద్వాసన' చెప్పి, కల్పించిన దేవతను యథాస్థానమునకు ప్రార్థించాలి. ఈ మంత్రోచ్ఛారణతో పూజ పరిపూర్ణమై, సర్వజనులకు ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాలు ప్రాప్తిస్తాయి.
భక్తులు ఏమి చేయాలి? (What Devotees Do)
పూజాక్షతలను చేతిలోకి తీసుకుని స్వామివారికి నమస్కరించి, ఉద్వాసన మంత్రము చదివి, పూజాక్షతలను అక్షతారోపణగా శిరస్సుపై ధరించాలి. వినాయకుడిని కొద్దిగా ఉత్తర దిశగా కదిలించాలి.